۳۰۱ _ أشدّ النّاس بلاء الأنبیاء ثمّ الأمثل فالأمثل یبتلی الرّجل على حسب دینه فإن کان فی دینه صلبا اشتدّ بلاؤه و إن کان فی دینه رقّه ابتلى على قدر دینه فما یبرح البلاء بالعبد حتّى یترکه یمشی على الأرض و ما علیه خطیئه.

ابتلاى پیغمبران از همه مردم سخت تر است و پس از آن هر که بآنها نزدیکتر باشد، مرد باندازه قوت دین خود بلا مى بیند اگر دین او محکم باشد ابتلاى او سخت است و اگر دین او سست باشد باندازه دین خود بلا مى بیند بلا بر بنده فرو مى آید تا همه گناهان او را پاک کند.

۳۰۲ _ أشدّ النّاس عذابا للنّاس فی الدّنیا أشدّ النّاس عذابا عند اللَّه یوم القیامه.

آنکه در دنیا مردم را بیشتر آزار کند در روز رستاخیز پیش خدا از همه مردم عذاب وى سخت تر است.

۳۰۳ _ أشدّ النّاس عذابا یوم القیامه من یری النّاس أنّ فیه خیرا و لا خیر فیه.

در روز رستاخیز از همه مردم عذاب آن کس سخت تر است که مردم گمان میکنند خیرى در او هست ولى خیرى در او نیست.

۳۰۴ _ أشدّ النّاس عذابا یوم القیامه عالم لم ینفعه علمه.

روز رستاخیز عذاب دانشمندى که از دانش خود بهره نمى برد از همه مردم سخت تر است.

۳۰۵ _ أشدّ النّاس حسره یوم القیامه رجل أمکنه طلب العلم فی الدّنیا فلم یطلبه و رجل علّم علما فانتفع به من سمعه منه دونه.

دو کس روز رستاخیز از همه مردم بیشتر حسرت میخورند یکى مردى که در دنیا براى طلب دانش فرصت داشته ولى به جستجوى آن برنخاسته است یکى دیگر مردى که دانشى بدیگرى آموخته و شاگرد وى از آن بهره مند شده ولى او بى بهره مانده است.

۳۰۶ _ أشدّکم من ملک نفسه عند الغضب و أحلمکم من عفى بعد المقدره.

نیرومندترین شما کسى است که هنگام غضب بر خود تسلط داشته باشد و بردبارترین شما کسى است که پس از قدرت از گناه کسان درگذرد.

۳۰۷ _ أشرف الإیمان أن یأمنک النّاس و أشرف الإسلام أن یسلم النّاس من لسانک و یدک.

بهترین ایمان آنست که مردم از تو در امان باشند و بهترین اسلام آنست که مردم از دست و زبان تو بسلامت مانند.

۳۰۸ _ أشرف الزّهد أن یسکن قلبک على ما رزقت و إنّ أشرف ما تسأل من اللَّه عزّ و جلّ العافیه فی الدّین و الدّنیا.

بهترین زهدها آنست که از آنچه دارى خشنود باشى و بهترین چیزى که از خدا توان خواست عافیت دین و دنیاست.

۳۰۹ _ أشعر کلمه تکلّم بها العرب کلمه لبید: ألا کلّ شى ء ما خلا اللَّه باطل.

بهترین شعرى که عرب گفته سخن لبید است که گوید بجز خدا همه چیز باطل است.

۳۱۰ _ اشفقوا تحمدوا و تؤجروا.

مهربان باشید تا شما را ستایش کنند و پاداش یابید.

۳۱۱ _ أشقى الأشقیاء من اجتمع علیه فقر الدّنیا و عذاب الآخره

از همه بدبختان بدبخت تر کسى است که فقر دنیا و عذاب آخرت را با هم دارد.

۳۱۲ _ أشکر النّاس أشکرهم للنّاس.

از همه مردم سپاسگزارتر آن کس است که بهتر سپاس مردم را مى گزارد.

۳۱۳ _ أشیدوا النّکاح و أعلنوه.

عقد نکاح را محکم کنید و آن را علنى سازید.

۳۱۴ _ أصابتکم فتنه الضّرّاء فصبرتم و إنّ أخوف ما أخاف علیکم فتنه السّرّاء من قبل النّساء إذا تسوّرن الذّهب و لبسن ربط الشّام و عصب الیمن و أتعبن الغنیّ و کلّفن الفقیر ما لا یجد.

فتنه سخت را دیدید و صبر کردید و من از فتنه اى سخت تر بر شما بیم دارم که از طرف زنان مى آید هنگامى که النگوى طلا بدست و پارچه هاى فاخر ببر کنند و توانگران را بزحمت اندازند و از فقیر چیزى که بدان دسترس ندارد بخواهند.
۳۱۵ _ أصدق الرّؤیا بالأسحار.
راست ترین خوابها را در سحرگاه توان دید.
۳۱۶ _ أصرم الأحمق.
با احمق آمیزش مکن.
۳۱۷ _ أصلح النّاس أصلحهم للنّاس.
بهترین مردم کسى است که براى مردم سودمندتر است.

۳۱۸ _ أصلح بین النّاس و لو تعنی الکذب.

میان مردم را باصلاح آر اگر چه با دروغ باشد.

۳۱۹ _ أصلحوا دنیاکم و اعملوا لآخرتکم کأنّکم تموتون غدا.

دنیاى خویش را اصلاح کنید و براى آخرت خویش بکوشید چنان که گوئى فردا خواهید مرد،

۳۲۰ _ اصنع المعروف إلى من هو أهله و إلى غیر أهله فإن أصبت أهله أصبت أهله و إن لم تصب أهله کنت أنت أهله.

با آن کس که سزاوار نیکى است و آن کس که سزاوار آن نیست نیکى کن، اگر نیکى تو باهل آن رسید چه بهتر و گر نه تو خود اهل آن هستى.

۳۲۱_ اضمنوا لی ستّا من أنفسکم أضمن لکم الجنّه أصدقوا إذا حدّثتم و أوفوا إذا وعدتم و أدّوا إذا ائتمنتم و احفظوا فروجکم و غضّوا أبصارکم و کفّوا أیدیکم.

شش چیز را از طرف خود براى من تعهد کنید تا من بهشت را براى شماها تعهد کنم وقتى سخنى مى گوئید راست گوئید و وقتى وعده مدهید وفا کنید. وقتى امانت به شما سپردند رد کنید، خویشتن را از آمیزشهاى ناپاک حفظ کنید، چشمهاى خود را «از نگاههاى ناروا» ببندید و دست خویش را «از اعمال ناپسند» نگهدارید.

۳۲۲ _ اضمنوا لی ستّ خصال أضمن لکم الجنّه لا تظالموا عند قسمه مواریثکم و أنصفوا النّاس من أنفسکم و لا تجبنوا عند قتال عدوّکم و لا تغلوا غنائمکم و امنعوا ظالمکم من مظلومکم.

شش صفت را براى من تعهد کنید تا بهشت را براى شما تعهد کنم، هنگام تقسیم ارث بیکدیگر ستم مکنید؛ با مردم به انصاف رفتار کنید و هنگام جنگ با دشمن ترسان مباشید و در غنائم خیانت مکنید و ظالم را از مظلوم دفع کنید.

۳۲۳_ اطلبوا الرّزق فی خبایا الأرض.

روزى را در نهانگاههاى زمین بجوئید.

۳۲۴_ اطلبوا العلم و لو بالصّین فإنّ طلب العلم فریضه على کلّ مسلم إنّ الملائکه تضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما یطلب.

دانش را بجوئید اگر چه در چین باشد زیرا طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است و فرشتگان بال خویش را براى طالب علم پهن مى کنند زیرا از آنچه وى در طلب آنست خشنود هستند.

۳۲۵ _ اطلبوا الحوائج بعزّه الأنفس فإنّ الامور تجری بالمقادیر.

حوائج خویش را با عزت نفس بجوئید زیرا کارها جریان مقدر دارد،

۳۲۶ _ أطلب العافیه لغیرک ترزقها فی نفسک.

عافیت را براى دیگران بخواه تا نصیب تو شود.

۳۲۷ _ اطلبوا العلم من المهد إلى اللّحد.

از گهواره تا گور دانش بجوئید

۳۲۸ _ أطعموا طعامکم الأتقیاء و أولوا معروفکم المؤمنین.

غذاى خود را به پرهیزکاران بخورانید و نیکیهاى خود را در باره مؤمنان انجام دهید.

۳۲۹ _ اطلبوا الفضل عند الرّحماء من أمّتی تعیشوا فی أکنافهم و لا تطلبوه من القاسیه قلوبهم.

بزرگوارى را در پیش رحیمان امت من بجوئید و در پناه آنها زندگى کنید و آن را از سنگ دلان مجوئید.

۳۳۰ _ اطّلع فی القبور و اعتبر بالنّشور.

در قبرها بنگر و از رستاخیز پند آموز

۳۳۱ _ اطّلعت فی الجنّه فرأیت أکثر أهلها الفقراء و اطّلعت فی النّار فرأیت أکثر أهلها النّساء.

در بهشت نگریستم و دیدم که بیشتر مردم آن فقیرانند و در جهنم نگریستم و دیدم که بیشتر مردم آن زنانند.

۳۳۲ _ أطیب الکسب عمل الرّجل بیده.

بهترین کسبها آنست که مرد با دست خود کار کند.

۳۳۳ _ أطیب کسب الرّجل المسلم سهمه فی سبیل اللَّه.

بهترین کسب مرد مسلمان تیرى است که در راه خدا میاندازد

۳۳۴ _ أطیب الطّیب المسک.

بهترین بوهاى خوش مشک است.

۳۳۵ _ أعبد اللَّه کأنّک تراه فإن کنت لا تراه فإنّه یراک.

خداى را چنان پرستش کن که گوئى او را مى بینى اگر تو او را نمى بینى او ترا میبیند.

۳۳۶ _ اعتبروا الصّاحب بالصّاحب.

یار را بیار توان سنجید

۳۳۷ _ أعجز النّاس من عجز عن الدّنیا و أبخل النّاس من بخل بالسّلام.

عاجزترین مردم آن کس است که از کار دنیا عاجز ماند و بخیل ترین مردم آن کس است که در اداى سلام بخل ورزد.

۳۳۸ _ أعدی عدوّک نفسک الّتی بین جنبیک.

خطرناکترین دشمن تو نفس تو است که میان دو پهلوى تو است.

۳۳۹ _ أعدى عدوّک زوجتک الّتی تضاجعک و ما ملکت یمینک.

خطرناکترین دشمن تو همسر تو است که با تو همخوابه است و مملوک تو.

۳۴۰ _ أعدل النّاس من رضى للنّاس ما یرضى لنفسه و کره لهم ما کره لنفسه.

عادلتر از همه مردم کسى است که آنچه براى خود پسندد براى مردم نیز پسندد و آنچه بر خود روا ندارد بر مردم روا ندارد

۳۴۱ _ اعدلوا بین أولادکم بالنّحل کما تحبّون أن یعدلوا بینکم فی البرّ و اللّطف.

شما که میخواهید فرزندانتان در نیکى و محبت با شما بعدالت رفتار کنند در کار بخشش با آنها بعدالت رفتار کنید.

۳۴۲ _ أعذر اللَّه إلى امرئ أخّر أجله حتّى بلغ ستّین سنه.

هر کس را خداوند تا شصت سال زنده نگاهدارد در عذر را به روى او بسته است.

۳۴۳ _ أعروا النّساء یلزمن الحجال.

زنان را بى لباس بگذارید تا در خانه بمانند.

۳۴۴ _ أعزّ أمر اللَّه یعزّک اللَّه.

کار خدا را عزیز دار تا خدایت عزیز کند.

۳۴۵ _ أعزل الأذى عن طریق المسلمین.

مانع از راه مسلمانان دور کن.

۳۴۶ _ أعطی و لا توکئی فیوکأ علیک.

ببخش و تنگ مگیر که بر تو تنگ گیرند.

۳۴۷_ أعط السّائل و لو جاءک على فرس و أعط الأجیر حقّه قبل أن یجفّ عرقه.

به گدا چیزى بده و گر چه بر اسب بنزد تو آمد و مزد اجیر را پیش از آنکه عرقش خشک شود بپرداز.

۳۴۸ _ أعطیت جوامع الکلم و اختصر لی الکلام اختصارا.

کلمات جامع و پر معنى را بمن بخشیدند و سخن براى من پیچیده و مختصر شد.

۳۴۹ _ أعظم العباده أجرا أخفیها.

پراجرترین عبادت ها آنست که نهانتر باشد.

۳۵۰ _ أعظم النّاس همّا المؤمن یهتمّ بأمر دنیاه و أمر آخرته.

مؤمن از همه مردم گرفتارتر است زیرا باید بکار دنیا و آخرت هر دو برسد

۳۵۱ _ أعظم النّاس حقّا على المرأه زوجها و أعظم النّاس حقّا على الرّجل أمّه.

شوهر از همه کس بیشتر بر زن حق دارد و مادر از همه کس بیشتر بر مرد حق دارد.

۳۵۲ _ أعظم الخطایا اللّسان الکذوب.

سر گناهان، زبان دروغپرداز است.

۳۵۳ _ أعظم الظّلم ذراع من الأرض ینتقصه المرء من حقّ أخیه لیست حصاه أخذها إلّا طوّقها یوم القیامه.

بزرگترین ستمها آنست که مردى یکذراع زمین از حق برادر خویش بگیرد، هر ریگى که بدین طریق در تصرف او در آید روز رستاخیز در گردن او طوقى مى شود

۳۵۴ _ أعظم النّاس فی الدّنیا خطرا من لم یجعل للدّنیا عنده خطرا.

در دنیا قدر کسى بیشتر است که دنیا در نظرش قدر ندارد

۳۵۵ _ أعظم النّاس قدرا من ترک ما لا یعنیه.

عالیقدر از همه مردم کسیست که در آنچه بدو مربوط نیست مداخله نکند.

۳۵۶_ أعظم النّساء أحسنهنّ وجوها و أرخصهنّ مهورا.

بهترین زنان آن است که رویش خوبتر و مهرش کمتر است

۳۵۷ _ أعظم النّساء برکه أقلّهن مؤنه.

از همه زنان پربرکت تر آنست که خرجش کمتر باشد.

۳۵۸ _ أعقل النّاس أشدّهم مداراه للنّاس.

عاقلتر از همه مردم کسى است که با مردم بیشتر مدارا کند.

۳۵۹ _ اعقلها و توکّل.

زانوى شتر را ببند و توکل کن

۳۶۰ _ أعلم النّاس من جمع علم النّاس إلى علمه.

دانشمندتر از همه مردم کسى است که دانش دیگران را بدانش خود بیفزاید.

۳۶۱ _ اعلم أنّ الخلائق لو اجتمعوا على أن یعطوک شیئا و لم یرد اللَّه أن یعطیک لم یقدروا علیه أو یصرفوا عنک شیئا أراد اللَّه أن یصیبک به لم یقدروا على ذلک فإذا سئلت فاسأل اللَّه و إذا استعنت فاستعن باللَّه.

بدان که اگر جهانیان بخواهند چیزى بتو بدهند و خداوند نخواهد نمیتوانند و اگر جهانیان بخواهند چیزى را که خداوند براى تو خواسته از تو منع کنند نمیتوانند بنا بر این وقتى چیزى میخواهى از خدا بخواه و وقتى کمک مى جوئى از خدا بجوى

۳۶۲ _ اعلم أنّ ما أصابک لم یکن لیخطأک و ما أخطأک لم یکن لیصیبک.

بدان که آنچه بتو رسیده ناچار میرسید و آنچه از تو فوت شده بناچار فوت میشد.

۳۶۳ _ اعلم أنّ النّصر مع الصّبر و أنّ الفرج مع الکرب و أنّ مع العسر یسرا.

بدان که ظفر قرین صبر است و گشایش قرین رنج و بدنبال سختى سستى اى هست.

۳۶۴ _ اعلم أنّ القلم قد جرى بما هو کائن.

بدان که قلم تقدیر، بر همه شدنیها رفته است.

۳۶۵ _ اعلم أنّه لیس منکم من أحد إلّا مال وارثه أحبّ إلیه من ماله. مالک ما قدّمت و مال وارثک ما أخّرت.

بدانید که همه شما مال وارث خویش را از مال خویش بیشتر دوست دارید. مال تو آنست که از پیش میفرستى و مال وارث آنست که بجا میگذارى.

۳۶۶ _ أعمار أمّتی ما بین السّتّین إلى السّبعین.

عمرهاى امت من میان شصت و هفتاد سال است.

۳۶۷ _ اعمل عمل امرئ یظنّ أنّه لن یموت أبدا و احذر حذر امرئ یخشى أن یموت غدا.

چنان کار کن که گوئى هیچ وقت نخواهى مرد و چنان بیمناک باش که گوئى فردا خواهى مرد.

۳۶۸_ اعملوا فکلّ میسّر لما خلق له.

کار کنید زیرا هر کسى آنچه را براى آن ساخته شده بدست مى آورد.

۳۶۹ _ الأعمال بالنّیّه.

کارها وابسته به نیت است

۳۷۰ _ أعینوا أولادکم على البرّ من شاء إستخرج العقوق من ولده.

فرزندان خود را در خوب شدن کمک کنید زیرا هر که بخواهد مى تواند نافرمانى را از فرزند خود بیرون آورد.

۳۷۱ _ أغبط النّاس عندی مؤمن خفیف الحاذّ ذو حظّ من صلاه و کان رزقه کفافا فصبر علیه حتّى یلقى اللَّه و أحسن عباده ربّه و کان غامضا فی النّاس عجلت منیّته و قلّ تراثه و قلّت بواکیه.

خوشبخت ترین مردم در نظر من مؤمنى است که متعلقاتش کم و از نماز بهره ور باشد، روزى او بحد کفاف باشد و با آن بسازد تا بخداى خویش برسد، خداى را به خوبى پرستش کند و در میان مردم گمنام باشد، وقتى مرگش برسد ارثش کم باشد و گریندگانش انگشت شمار باشند.

۳۷۲ _ اغتنم خمسا قبل خمس شبابک قبل هرمک و صحّتک قبل سقمک و غناک قبل فقرک و فراغک قبل شغلک و حیاتک قبل موتک.

پنج چیز را پیش از پنچ چیز غنیمت شمار جوانى پیش از پیرى صحت پیش از بیمارى و ثروت پیش از نیازمندى و فراغت پیش از اشتغال و زندگى پیش از مرگ

۳۷۳ _ اغتنموا الدّعاء عند الرّقّه فإنّها رحمه.

بهنگام رقت دعا را غنیمت شمارید که رقت مایه رحمت است

۳۷۴ _ اغتنموا دعوه المؤمن المبتلى.

دعاى مؤمن مبتلا را غنیمت شمارید.

۳۷۵ _ أغد عالما أو متعلّما أو مستمعا أو محبّا و لا تکن الخامسه فتهلک.

دانشمند باش یا دانش آموز یا مستمع یا دوستدار علم و پنجمى مباش که هلاک خواهى شد.

۳۷۶ _ أغدوا فی طلب العلم فإنّ- الغدوّ برکه و نجاح.

در طلب علم زود خیز باشید زیرا زود خیزى مایه برکت و کام یابى است.

۳۷۷ _ اغسلوا ثیابکم و خذوا من شعورکم و استاکوا و تزیّنوا و تنظّفوا فإنّ بنی إسرائیل لم یکونوا یفعلون ذلک فزنت نساؤهم.

لباسهاى خود را تمیز کنید و موهاى خود را کم کنید، مسواک بزنید و آراسته و پاکیزه باشید زیرا یهودان چنین نکردند و زنانشان زناکار شدند.

۳۷۸ _ اغفر، فإن عاقبت فعاقب بقدر الذّنب و اتّق الوجه.

گناه کسان را ببخش و اگر مجازات میکنى بقدر گناه مجازات کن و صورت را میازار.

۳۷۹ _ أغفل النّاس من لم یتّعظ بتغیّر الدّنیا من حال إلى حال.

غافلتر از همه مردم کسى است که از تغیر احوال جهان پند نگیرد

۳۸۰_ أغنى النّاس من لم یکن للحرص أسیرا.

بى نیازتر از همه مردم کسى است که در بند آز نباشد.

۳۸۱ _ أفشوا السّلام بینکم تحابّوا.

سلام را آشکار کنید تا رشته دوستى شما استوار شود.

۳۸۲ _ أفشوا السّلام تسلموا.

سلام را آشکار سازید تا سلامت مانید.

۳۸۳ _ أفشوا السّلام و أطعموا الطّعام و صلوا الأرحام و صلّوا باللّیل و النّاس نیام تدخلوا الجنّه بسلام.

سلام را فاش کنید و طعام بخورانید، با خویشاوندان الفت گیرید و هنگام شب که مردم در خوابند نماز بخوانید تا وارد بهشت شوید.

۳۸۴ _ أفضل الأصحاب من إذا ذکرت أعانک و إذا نسیت ذکرک.

بهترین دوستان کسى است که وقتى یاد کردى ترا یارى کند و و وقتى فراموش کردى ترا بیاد آرد.

۳۸۵ _ أفضل الأعمال ثلاثه:التّواضع عند الدّوله و العفو عند القدره و العطیّه بغیر المنّه.

بهترین کارها سه چیز است، تواضع بهنگام دولت و عفو بهنگام قدرت و بخشش بدون منت.

۳۸۶ _ أفضل الأعمال أن تدخل على أخیک المؤمن سرورا أو تقضى عنه دینا.

بهترین کارها آنست که برادر مؤمن خویش را خوشحال سازى یا قرض او را بپردازى.

۳۸۷ _ أفضل الأعمال بعد الإیمان باللَّه التّودّد إلى النّاس

بهترین کارها پس از ایمان به خدا دوستى با مردم است.

۳۸۸ _ أفضل الأعمال الکسب من الحلال.

بهترین کارها کسب حلال است.

۳۸۹ _ أفضل الأعمال العلم باللَّه إنّ العلم ینفعک معه قلیل العمل و کثیره و إنّ الجهل لا ینفعک معه قلیل العمل و لا کثیره.

بهترین کارها خداشناسى است کارى که با دانش قرینست اندک و بسیار آن سودمند است و کارى که با نادانى قرینست نه اندک آن سود میدهد و نه بسیار.

۳۹۰ _ أفضل الأعمال الحبّ فی اللَّه و البغض فی اللَّه.

بهترین کارها دوستى و دشمنى در راه خداست.

۳۹۱ _ أفضل الإیمان أن تعلم أنّ اللَّه معک حیثما کنت.

بهترین اقسام ایمان آنست که بدانى هر جا هستى خدا با تست.

۳۹۲_ أفضل الإیمان أن تحبّ للَّه و تبغض للَّه و تعمل لسانک فی ذکر اللَّه و أن تحبّ للنّاس ما تحبّ لنفسک و تکره لهم ما تکره لنفسک و أن تقول خیرا أو تصمت.

بهترین اقسام ایمان اینست که براى خدا دوست بدارى و براى خدا دشمن بدارى و آنچه براى خود میخواهى براى مردم بخواهى و آنچه براى خود نمیخواهى براى دیگران نخواهى و سخن نیک بگوئى یا خاموش مانى.

۳۹۳ _ أفضل الإیمان الصّبر و السّماحه

بهترین خصال ایمان صبر و گذشت است.

۳۹۴_ أفضل الجهاد کلمه حقّ عند سلطان جائر.

بهترین جهاد سخن حقیست که پیش پادشاه ستمکار گویند

۳۹۵ _ أفضل الجهاد من أصبح و لم یهمّ بظلم أحد.

بهترین اقسام جهاد آنست که کسى روز آغاز کند و در اندیشه ظلم کسى نباشد.

۳۹۶ _ أفضل الحسنات تکرمه الجلساء.

بهترین کارهاى نیک آنست که جلیسان را عزیز دارى.

۳۹۷ _ أفضل الجهاد أن یجاهد الرّجل نفسه و هواه.

بهترین جهاد آنست که انسان با نفس و هوس خود پیکار کند.

۳۹۸ _ أفضل الدّعاء دعاء المرء لنفسه.

بهترین دعاها دعائیست که انسان براى خود میکند

۳۹۹ _ أفضل الدّنانیر دینار ینفقه الرّجل على عیاله.

بهترین پولها پولى است که انسان براى نان خوران خود خرج میکند.

۴۰۰ _ أفضل الصّدقه ما کان عن ظهر غنى و الید العلیا خیر من الید السّفلى و ابدأ بمن تعول.

بهترین صدقه ها اینست که در حال بینیازى صورت گیرد و دست دهنده بهتر از دست گیرنده است.

۴۰۱ _ أفضل الصّدقه أن یتعلّم المرء المسلم علما ثمّ یعلّمه أخاه المسلم.

بهترین صدقه ها آن است که مرد مسلمان دانشى بیاموزد و به برادر مسلمان خود تعلیم دهد.

۴۰۲ _ أفضل صدقه الّلسان الشّفاعه تفک بها الأسیر و تحقن بها الدّم و تجرّ بها المعروف و الإحسان إلى أخیک و تدفع عنه الکریهه.

بهترین صدقه زبان، شفاعتى است که بوسیله آن اسیر را آزاد سازى و از ریختن خون جلوگیرى کنى و نیکى و احسان را به سوی برادر خویش بکشانى و بدى را از او دفع کنى.

۴۰۳ _ أفضل الأعمال أن تشبع کبدا جائعا.

بهترین کارها آنست که گرسنه را سیر کنى.

۴۰۴ _ أفضل الصّدقه حفظ الّلسان.

بهترین صدقه ها، نگهدارى زبانست.

۴۰۵ _ أفضل الصّدقه صدقه الّلسان.

بهترین صدقه ها، صدقه زبان است.

۴۰۶ _ أفضل الصّدقه أن تصدّق و أنت صحیح شحیح تأمل الغنى و تخشى الفقر و لا تمهل حتّى إذا بلغت الحلقوم قلت لفلان کذا و لفلان کذا، ألا و قد کان لفلان.

بهترین صدقه ها آنست که هنگامى که سالم و تنگدستى و امید ثروت و بیم فقر دارى صدقه بدهى نه آنکه بگذارى تا وقتى جان بگلو رسید گوئى؛ این مال فلانى و این مال فلانى، زیرا آنها متعلق بفلانى شده است.

۴۰۷ _ أفضل الصّدقه إصلاح ذات البین.

بهترین اقسام صدقه آنست که میان دو کس را اصلاح دهى.

۴۰۸ _ أفضل الصّدقه الصّدقه على ذی الرّحم الکاشح.

بهترین صدقه ها آنست که به خویشاوندى که دشمن توست چیزى بدهى.

۴۰۹ _ أفضل العباده انتظار الفرج.

بهترین اقسام عبادت انتظار گشایش است.

۴۱۰ _ أفضل العمل أدومه و إن قلّ.

بهترین کارها آن است که دوامش بیشتر است اگر چه اندک باشد.

۴۱۱ _ أفضل العمل النّیّه الصّادقه.

بهترین کارها نیت پاک است

۴۱۲ _ أفضل العباده أجرا سرعه القیام من عند المریض.

از همه عبادت ها بهتر و پراجرتر آن است که زودتر از پیش مریض برخیزى.

۴۱۳ _ أفضل الفضائل أن تصل من قطعک و تعطى من حرمک و تصفح عمّن ظلمک.

بهترین فضایل اینست که با آنکه از تو ببرد پیوند گیرى و بکسى که تو را محروم میکند عطا کنى و از آنکه بر تو ستم کند درگذرى

۴۱۴ _ أفضل الکسب بیع مبرور و عمل الرّجل بیده.

بهترین کسبها معامله اى است که نادرستى در آن نباشد و کارى است که مرد با دست خود انجام دهد.

۴۱۵ _ أفضل المؤمنین إسلاما من سلم المسلمون من لسانه و یده و أفضل المؤمنین إیمانا أحسنهم خلقا.

از همه مؤمنان اسلام آن کس بهتر است که مسلمانان از دست و زبانش در امان باشند و از همه مؤمنان ایمان آن کس بهتر است که اخلاق وى نیکتر است.

۴۱۶ _ أفضل المؤمنین إیمانا الّذی إذا سئل أعطى و إذا لم یعط استغنى.

از همه مؤمنان ایمان آن کس بهتر است که وقتى از او چیزى بخواهند بدهد و اگر چیزى باو ندهند راه بى نیازى سپرد.

۴۱۷ _ أفضل النّاس رجل یعطی جهده.

بهترین مردم آنست که همه کوشش خود را بکار میبرد.

۴۱۸ _ أفلح من رزق لبّا.

آنکه خرد دارد رستگار مى شود.

۴۱۹ _ أفضل النّاس من تواضع عن رفعه و زهد عن غنیه و أنصف عن قوّه و حلم عن قدره.

بهتر از همه مردم کسى است که در حال رفعت فروتنى کند و در عین ثروت زاهد باشد و در عین قوت انصاف دهد و در حال قدرت برد بارى کند

۴۲۰ _ أفضلکم إیمانا أحسنکم أخلاقا.

هر کس از شما اخلاقش نیکتر ایمانش بهتر است.

۴۲۱ _ أفقر النّاس الطّامع.

طمعکار از همه مردم فقیرتر است.

۴۲۲ _ أفلح من هدى إلى الإسلام و کان عیشه کفافا و قنع به.

هر که باسلام راهبر شده و لوازم زندگى بقدر رفع حاجت دارد و بدان قناعت کند رستگار شده است

۴۲۳ _ اقرءوا القرآن ما ائتلفت علیه قلوبکم فإذا اختلفتم فیه فقوموا.

قرآن را تا هنگامى که دلهاى شما بر آن اتفاق دارد بخوانید و وقتى در باره آن اختلاف پیدا کردید برخیزید.

۴۲۴ _ اقرأ القرآن ما نهاک فإذا لم ینهک فلست تقرؤه.

اگر خواندن قرآن ترا از کار بد منع میکند آن را بخوان ولى اگر ترا از کار بد وانمیدارد به حقیقت قرآن نمیخوانى.

۴۲۵ _ اقرءوا القرآن و اعملوا به و لا تجفوا عنه و لا تغلوا فیه و لا تأکلوا به و لا تستکثروا به.

قرآن را بخوانید و بدان عمل کنید و از آن دور نشوید و در آن غلو نکنید بوسیله قرآن نان نخورید و به کمک آن فزونى مجوئید.

۴۲۶ _ اقرءوا القرآن فإنّ اللَّه تعالى لا یعذّب قلبا وعى القرآن.

قرآن را بخوانید زیرا خداوند دلى را که قرآن را دریافته معذب نمیکند.

۴۲۷ _ أقرب العمل إلى اللَّه الجهاد فی سبیل اللَّه و لا یقاربه شى ء.

نزدیکترین کارها بخدا جهاد در راه خداست و چیزى مانند آن نیست

۴۲۸ _ اقبل الحقّ ممّن أتاک به من صغیر أو کبیر و إن کان بغیضا بعیدا و اردد الباطل على من جاءک به من صغیر أو کبیر و إن کان حبیبا قریبا.

سخن حق را از هر که شنیدى به پذیر اگر چه دشمن و بیگانه باشد و ناحق را از هر که شنیدى نپذیر اگر چه دوست و نزدیک باشد.

۴۲۹ _ اقتربت السّاعه و لا یزداد النّاس على الدّنیا إلّا حرصا و لا ترداد منهم إلّا بعدا.

رستاخیز نزدیک شده است و آز مردم بدنیا دائما بیشتر و دنیا از آن ها دورتر مى شود.

۴۳۱ _ أقلّ النّاس راحه البخیل.

آسایش بخیل از همه کس کمتر است.

۴۳۰ _ أقلّ النّاس لذّه الحسود.

لذت حسود از همه کس کمتر است.

۴۳۲ _ أقلّ من الدّین تعش حرّا.

قرض کمتر گیر تا آزاد باشى.

۴۳۳ _ أقلّ من الذّنوب یهن علیک الموت.

گناه کمتر کن تا مرگ بر تو آسان شود. 

۴۳۴ _ أقلّوا الدّخول على الأغنیاء فإنّه أحرى أن لا تزدروا نعم اللَّه عزّ و جلّ.

پیش توانگران کمتر روید زیرا در این صورت نعمتهاى خدا را خوار نخواهید شمرد.

۴۳۵ _ أقیلو السّخیّ زلّته فإنّ اللَّه آخذ بیده کلّما عثر.

از لغزش مرد سخاوتمند بگذرید زیرا هر دم بلغزد خدا دست او را میگیرد.

۴۳۶ _ أقیموا حدود اللَّه تعالى فی البعید و القریب و لا تأخذکم فی اللَّه لومه لائم.

مقررات خدا را در باره بیگانه و خویش اجرا کنید و در کار خدا بسخن کسان گوش مدهید.

۴۳۷ _ أکبر أمّتی الّذین لم یعطوا فیبطروا و لم یقتر علیهم فیسألوا.

بزرگترین افراد امت من آنها هستند که نه چندان توانگرند که خود را گم کنند و نه چندان فقیرند که دست بسؤال گشایند.

۴۳۸ _ أکبر الکبائر الإشراک باللَّه و قتل النّفس و عقوق الوالدین و شهاده الزور.

بزرگترین گناهان بزرگ شرک بخدا و قتل نفس و بد رفتارى با پدر و مادر و شهادت دروغ است.

۴۳۹ _ أکبر الکبائر سوء الظّنّ باللَّه

بدترین گناهان بزرگ بدگمانى بخداست.

۴۴۰ _ أکثر خطایا ابن آدم فی لسانه.

بیشتر گناهان فرزند آدم از زبان اوست.

۴۴۱ _ أکثر النّاس ذنوبا یوم القیامه أکثرهم کلاما فیما لا یعنیه.

در روز رستاخیز از همه مردم گناه آن کس بیشتر است که بیشتر از همه در چیزهائى که بدو مربوط نیست سخن گوید.

۴۴۲ _ أکثر النّاس قیمه أکثرهم علما.

هر که بدانش از دیگران پیش تر است، قیمتش از دیگران بیشتر است.

۴۴۳ _ أکثر ذکر الموت فإنّ ذکره یسلّیک ممّا سواه.

مرگ را بسیار بخاطر بیاور زیرا یاد مرگ ترا از رنج هاى دیگر تسلیت مى دهد.

۴۴۴ _ أکثروا ذکر الموت فإنّه یمحّص الذّنوب و یزهّد فی الدّنیا فإن ذکرتموه عند الغنى هدمه و إن ذکرتموه عند الفقر أرضاکم بعیشکم.

مرگ را بسیار به یاد آرید زیرا یاد مرگ گناهان را پاک مى کند و حرص دنیا را کم مى کند، اگر مرگ را بهنگام توانگرى به یاد آرید اهمیت آن را کم میکند و اگر بهنگام تنگدستى یاد کنید، شما را از زندگى تان خشنود مى سازد.

۴۴۵ _ أکثروا من الإخوان فإنّ ربّکم حییّ کریم یستحیی أن یعذّب عبده بین إخوانه یوم القیمه.

دوست بسیار گیرید زیرا خداى شما با حیا و بخشنده است و شرم دارد که روز رستاخیز بنده خود را میان برادرانش عذاب کند.

۴۴۶ _ أکثر من الدّعاء فإنّ الدّعاء یردّ القضاء.

بسیار دعا کن که دعا قضا را دفع میکند

۴۴۷ _ أکثروا من ذکر هادم اللّذّات فإنّه لا یکون فی کثیر إلّا قلّله و لا فی قلیل إلّا أجزله.

مرگ را بسیار بیاد آرید زیرا یاد مرگ بسیار را کم و کم را کافى جلوه مى دهد.

۴۴۸ _ أکرموا الشّهود فإنّ اللَّه یستخرج بهم الحقوق و یدفع بهم الظّلم.

شاهدان را گرامى شمارید زیرا خدا حقوق کسان را بوسیله آنان احقاق میکند و ستم را بوسیله آنها دفع مى نماید.

۴۴۹ _ أکرم النّاس أتقاهم.

بزرگوارتر از همه مردم کسى است که پرهیزکارتر است

۴۵۰ _ أکرموا العلماء فإنّهم ورثه الأنبیاء فمن أکرمهم فقد أکرم اللَّه و رسوله.

دانشمندان را گرامى دارید که آنها وارثان پیغمبرانند و هر که آنها را عزیز دارد خدا و پیغمبر را عزیز داشته است.

۴۵۱ _ أکرموا أولادکم و أحسنوا آدابهم.

فرزندان خود را گرامى شمارید و نیکو تربیتشان کنید.

۴۵۲ _ أکرموا الخبز فإنّ اللَّه أنزله من برکات السّماء و أخرجه من برکات الأرض.

نان را گرامى شمارید زیرا خداوند آن را از برکات آسمان فرو فرستاده و از برکات زمین بیرون آورده است.

۴۵۳ _ اکلفوا من العمل ما تطیقون فإنّ اللَّه لا یملّ حتّى تملّوا و إنّ أحبّ العمل إلى اللَّه تعالى أدومه و إن قلّ.

بقدر توانائى خود عبادت کنید زیرا وقتى شما ملول شدید خدا نیز ملول مى شود، در نظر خدا بهترین کارها آنست که بادوامتر است اگر چه اندک باشد.

۴۵۴ _ أکمل المؤمنین إیمانا أحسنهم خلقا و خیارکم خیارکم لنسائهم.

کامل ترین مؤمنان آن است که خلقش نیک تر است و از همه شما نیک تر کسانى هستند که براى زنان خود نیکترند.

۴۵۵_ ألا أخبرک بأهل النّار؟ کلّ جعظریّ جوّاظ مستکبر جمّاع منوع.

مى خواهى تو را از اهل جهنم خبر دهم؟ هر کس که خود پسند و خود خواه و متکبر و حریص و بخیل باشد

۴۵۶ _ ألا أخبرک بخیر ما یکنز المرء؟.. المرأه الصّالحه إذا نظر إلیها سرّته و إذا أمرها أطاعته و إذا غاب عنها حفظته.

میخواهى ترا از بهترین گنجینه مرد خبر دهم؟ زن پارسا که وقتى بدو نگرد مسرور شود و همین که بدو فرمان دهد اطاعت کند و هنگام غیبت امانت او را محفوظ دارد

۴۵۷ _ ألا أخبرک عن ملوک الجنّه؟ رجل ضعیف مستضعف ذو طمرین لا یؤبه له لو أقسم على اللَّه لأبرّه.

میخواهى ترا از پادشاهان بهشت خبر دهم؟ مرد ضعیف و ناتوان و ژنده پوش که هیچ کس بدو اعتنا نکند و اگر قسم خورد که چیزى واقع مى شود خداوند قسم او را راست کند.

۴۵۸ _ ألا أخبرکم بأفضل من درجه الصّیام و الصّلوه و الصّدقه اصلاح ذات البین فإنّ فساد ذات البین هی الحالقه.

میخواهید شما را از چیزى که بهتر از روزه و نماز و صدقه است خبر دهم؟ اصلاح میان کسان، زیرا فساد میان کسان مایه هلاک است.

۴۵۹ _ ألا أخبرکم بمن یحرم علیه النّار غدا؟ على کلّ هیّن لیّن قریب سهل.

میخواهید شما را خبر دهم که فردا آتش بر چه کس حرام است؟
هر کس که ملایم و نرم و زودجوش و آسان گیر باشد.

۴۶۰ _ ألا أخبرکم بنسائکم من أهل الجنّه؟ الودود الولود العئود الّتی إذا ظلمت قالت هذه یدی فی یدک لا أذوق غمضا حتّى ترضى.

مى خواهید شما را از زنانى که اهل بهشتند خبر دهم؟ زن وفادارى که فرزند زیاد آورد و زود آشتى کند و همین که بدى کرد گوید این دست من در دست توست چشم بر هم نمى گذارم تا از من راضى شوى.

۴۶۱ _ ألا أخبرکم بخیرکم من شرّکم؟ خیرکم من یرجى خیره و یؤمن شرّه و شرّکم من لا یرجى خیره و لا یؤمن شرّه.

مى خواهید شما را از بدان و نیکان تان خبر دهم؟ بهترین شما کسى است که بخیرش امید توان داشت و از شرش امان توان یافت و بدترین شما کسى است که بخیرش امید و از شرش امان نیست.

۴۶۲ _ ألا أخبرکم بأیسر العباده و أهونها على البدن؟ الصّمت و حسن الخلق.

میخواهید شما را بعبادتى که از همه عبادتها بر بدن آسانتر است خبر دهم؟ سکوت و نیکخوئى.

۴۶۳ _ ألا أدلّکم على أشدّکم؟ أملککم عند الغضب.

مى خواهید شما را بآن کس که از همه زورمندتر است رهبرى کنم؟ آنکه هنگام خشم بهتر خود را نگاه مى دارد.

۴۶۴ _ ألا أنبئک بشرّ النّاس؟ من أکل وحده و منع رفده و سافر وحده و ضرب عبده، ألا أنبئک بشرّ من هذا؟ من یخشى شرّه و لا یرجى خیره ألا أنبئک بشرّ من هذا؟ من باع آخرته بدنیا غیره ألا أنبئک بشرّ من هذا؟ من أکل الدّنیا بالدّین. 

میخواهى ترا از کسى که از همه مردم بدتر است خبر دهم؟.، آن کس که تنها غذا خورد و بکسى چیزى ندهد و تنها سفر کند و بنده خویش را بزند، میخواهى ترا از کسى که بدتر از اوست خبر دهم؟ آنکه از شر او بترسند و بخیرش امید نداشته باشند میخواهى ترا از کسى که بدتر از اوست خبر دهم؟ آنکه آخرت خویش را بدنیاى دیگرى فروشد میخواهى ترا از کسى که بدتر از اوست خبر دهم؟ آنکه بوسیله دین از دنیا بهره مند شود

۴۶۵ _ ألا أعلّمک خصلات ینفعک اللَّه تعالى بهنّ؟ علیک بالعلم فإنّ العلم خلیل المؤمن و الحلم وزیره و العقل دلیله و العمل قیّمه و الرّفق أبوه و اللّین أخوه و الصّبر أمیر جنوده.

مى خواهى صفاتى بتو بیاموزم که خداوند ترا بآنها منتفع سازد؟ دانش آموز که دانش دوست مؤمن است و بردبارى پشتیبان او و عقل رهبر و عمل قیم و مدارا پدر و ملایمت برادر اوست و صبر امیر سپاه وى بشمار میرود.

۴۶۶ _ ألا إنّ الغضب جمره توقد فی جوف ابن آدم ألا ترون إلى حمره عینیه و انتفاخ أوداجه فإذا وجد أحدکم شیئا من ذلک فالأرض الأرض.

بدانید که خشم آتشى است که در دل انسان مشتعل مى شود؛ مگر نمى بینید که بهنگام خشم چشمهاى او سرخ و رگهایش متورم مى شود وقتى یکى از شما چنین شد روى زمین روى زمین!

۴۶۷ _ ألا إنّ النّاس من آدم و آدم من تراب و أکرمهم عند اللَّه أتقاهم.

بدانید که مردم از آدم پدید آمده اند و آدم از خاک و بزرگوار ترین مردم در نظر خدا پرهیزکار ترین آنهاست.

۴۶۸ _ ألا إنّ بنی آدم خلقوا على طبقات شتّى، منهم من یولد مؤمنا و یحیا مؤمنا و یموت مؤمنا و منهم من یولد کافرا و یحیا کافرا و یموت کافرا و منهم من یولد کافرا و یحیا کافرا و یموت مؤمنا.

بدانید که مردم بر طبقات مختلف آفریده شده اند بعضى مؤمن متولد مى شوند و مؤمن زندگى میکنند و مؤمن مى میرند. بعضى دیگر کافر متولد مى شوند و کافر زندگى میکنند و کافر میمیرند بعضى کافر متولد میشوند و کافر زندگى میکنند ولى مؤمن میمیرند.

۴۶۹ _ ألا إنّ خیر الرّجال من کان بطی ء الغضب سریع الرّضا و شرّ الرّجال من کان سریع الغضب بطی ء الرّضا، فإذا کان الرّجل بطی ء الغضب بطی ء الفی ء و سریع الغضب سریع الفی ء فإنّها بها.

بدانید که بهترین مردان آنست که دیر بخشم آید و آسان خشنود شود و بدترین مردان آنست که زود بخشم آید و دیر خشنود شود، اگر مردى دیر بخشم آید و دیر خشنود شود یا زود بخشم آید و زود خشنود شود آنهم چیزیست.

۴۷۰ _ ألا إنّ خیر التّجار من کان حسن القضاء حسن الطّلب و شرّ التّجّار من کان سیّئ القضاء سیّئ الطّلب فإذا کان الرّجل حسن القضاء سیّئ الطّلب أو کان سیّئ القضاء حسن الطّلب فإنّها بها.

بدانید که بهترین تاجران کسى است که خوش پرداخت و خوش طلب باشد و بدترین تاجران کسى است که بد پرداخت و بد طلب باشد اگر مردى خوش پرداخت و بد طلب یا بد پرداخت و خوش طلب باشد آنهم چیزیست.

۴۷۱ _ ألا إنّ عمل أهل الجنّه حزن بربوه ألا إنّ عمل أهل النّار سهل بسهوه.

بدانید که کار اهل بهشت مانند آنست که از راه سختى بر تپه مرتفعى بالا روند و کار اهل جهنم مانند آنست که در سراشیب زمین هموارى راه سپرند.

۴۷۲ _ ألا ربّ مکرّم لنفسه و هو لها مهین ألا ربّ مهین لنفسه و هو لها مکرّم. 

چه بسیار کسان که خود را عزیز میکنند و بحقیقت خوار مى کنند و چه بسیار کسانى که خود را خوار میکنند و بحقیقت عزیز مى کنند.

۴۷۳ _ ألا ربّ شهوه ساعه أورثت حزنا طویلا؛

چه بسا شهوت ساعتی که رنجی طولانى به جای گذارد.

۴۷۴ _ ألا ربّ قائم لیس له من القیام إلّا السّهر و ربّ صائم لیس له من صیامه إلّا الجوع و العطش.

چه بسیار کسان که هنگام شب براى نماز بر مى خیزند و از کار خود جز بیدارى ثمرى نمى برند و چه بسیار کسانى که روزه مى گیرند و از روزه خویش جز گرسنگى و تشنگى سودى نمى برند.

۴۷۵ _ ألا و إنّ فی الجسد مضغه إذا صلحت صلح الجسد کلّه و إذا فسدت فسد الجسد کلّه ألا و هی القلب.

بدانید که در تن قطعه گوشتى است که اگر صالح بود تمام تن بصلاح آید و اگر فاسد بود تمام تن بفساد گراید، بدانید که آن قلب است.

۴۷۶ _ ألا یا ربّ نفس طاعمه ناعمه فی الدّنیا جائعه عاریه یوم القیامه. ألا یا ربّ نفس جائعه عاریه فی الدّنیا طاعمه ناعمه یوم القیامه.

چه بسیار کسان که در این جهان سیر و خوشند و در روز رستاخیز گرسنه و برهنه اند و چه بسیار کسان که در این جهان گرسنه و برهنه اند و روز رستاخیز سیر و خوشند.

۴۷۷ _ ألا لا یمنعنّ رجلا مخافه النّاس أن یقول الحقّ إذا علمه.

کسى که سخن حقى مى داند نباید از بیم مردم از گفتن آن خوددارى کند.

۴۷۸ _ ألا لا یخلونّ رجل بامرأه إلّا کان ثالثهما الشّیطان.

بدانید که هیچ مردى با زن نامحرم خلوت نمى کند جز آنکه سومى آنها شیطان است.

۴۷۹_ البس جدیدا و عش حمیدا.

لباس نو بپوش و نیک نام بزى.

۴۸۰ _ التمسوا الجار قبل شرى الدّار و الرّفیق قبل الطّریق.

پیش از خریدن خانه همسایه بجوئید و پیش از سفر رفیق بیابید.

۴۸۱ _ التمسوا الرّزق بالنّکاح.

بوسیله زناشوئى روزى بجوئید

۴۸۲ _ التمس و لو خاتما من حدید.

انگشترى داشته باش اگر چه از آهن باشد.

۴۸۳_ ألزموا الجهاد تصحّوا و تستغنوا.

جهاد کنید تا سالم باشید و بى نیاز شوید.

۴۸۴ _ اللَّه اللَّه فیما ملکت أیمانکم ألبسوا ظهورهم. و أشبعوا بطونهم و ألینوا لهم القول.

در رفتار با بندگان خود خدا را در نظر داشته باشید، تنشان را به پوشانید و شکمشان را سیر کنید و با آنها بملایمت سخن گوئید.

۴۸۵ _ اللَّه اللَّه فیمن لیس له ناصر إلّا اللَّه.

در باره کسى که جز خدا یاورى ندارد خدا را در نظر داشته باشید

۴۸۶ _ اللَّه فی عون العبد ما کان العبد فی عون أخیه.

تا هنگامى که شخص بیارى برادر خویش مى پردازد خداوند یاور اوست.

۴۸۷ _ اللَّه مع القاضی ما لم یجر فإذا جار تخلّى اللَّه عنه و لزمه الشّیطان.

خداوند یار قاضى است تا موقعى که ستم نکند، وقتى ستم کرد خدا او را رها میکند و شیطان قرین او مى شود.

۴۸۸ _ اللّهمّ اجعل أوسع رزقک علیّ عند کبر سنّی و انقطاع عمری.

خدایا روزى مرا هنگام پیرى و واپسین زندگانى بیشتر از مواقع دیگر وسعت ببخش.

۴۸۹_ اللّهمّ اجعلنی أخشاک حتّى کأنی أراک و اسعدنی بتقواک و لا تشقنی بمعصیتک و خر لی فی قضائک و بارک لی فی قدرک حتّى لا أحبّ تعجیل ما أخّرت و لا تأخیر ما عجّلت و اجعل غنای فی نفسی.

خدایا مرا چنان از ذات خود ترسان کن که گوئى ترا مى بینم و مرا بپرهیزکارى خود خوشبخت کن و بنافرمانى خود بدبخت مکن قضاى خود را براى من انتخاب کن و تقدیر خود را بر من مبارک کن که نخواهم آنچه را مؤخر کرده اى مقدم کنى یا آنچه را مقدم داشته اى مؤخر کنى و ثروت مرا در روحم مستقر کن.

۴۹۰ _ اللّهمّ اجعلنی شکورا و اجعلنی صبورا و اجعلنی فی عینی صغیرا و فی أعین النّاس کبیرا.

خداوندا مرا شاکر و صابر کن و مرا در چشم خویش خوار و در نظر مردم بزرگوار کن.

۴۹۱ _ اللّهمّ اجعلنی من الّذین إدا أحسنوا استبشروا و إذا أساؤا استغفروا.

خدایا مرا از جمله کسانى قرار ده که وقتى نیکى کنند خوشحال میشوند و وقتى بد کنند آمرزش مى طلبند.

۴۹۲ _ اللّهمّ اغفر لی ذنبی و وسّع لی فی داری و بارک لی فی رزقی.

خدایا گناه مرا ببخش و خانه مرا وسعت بخش و روزى مرا افزون کن.

۴۹۳ _ اللّهمّ أحسن عاقبتنا فی الامور کلّها و أجرنا من خزی الدّنیا و عذاب الآخره.

خدایا در همه کارها عاقبت ما را بخیر کن و ما را از خوارى دنیا و عذاب آخرت نگهدار.

۴۹۴ _ اللّهمّ احفظنی بالإسلام قائما و احفظنی بالإسلام قاعدا و احفظنی بالإسلام راقدا و لا تشمت بی عدوّا و لا حاسدا اللّهمّ إنّی أسألک من کلّ خیر خزائنه بیدک و أعوذ بک من کلّ شرّ خزائنه بیدک.

خدایا مرا هنگام خفتن و ایستادن و نشستن بوسیله اسلام حفظ کن و مرا به سرزنش دشمن و حسود مبتلا مساز، خدایا همه نیکى هائى که گنجینه آن را بدست دارى از تو مى خواهم و از همه بدیهائى که گنجینه آن را بدست دارى بتو پناه مى برم.

۴۹۵ _ اللّهمّ أحینی مسکینا و توفّنی مسکینا و احشرنی فی زمره المساکین و إنّ أشقی الأشقیاء من اجتمع علیه فقر الدّنیا و عذاب الآخره.

خدایا مرا در زندگى فقیر دار و فقیر بمیران و در صف فقیران محشور ساز، بدبخت تر از همه بدبختان کسى است که فقر دنیا و عذاب آخرت را با هم داشته باشد.

۴۹۶ _ اللّهمّ أصلح ذات بیننا و ألّف بین قلوبنا و اهدنا سبل السّلام و نجّنا من الظّلمات إلى النّور و جنّبنا الفواحش ما ظهر منها و ما بطن. اللّهمّ بارک لنا فی أسماعنا و أبصارنا و قلوبنا و أزواجنا و ذرّیّاتنا و تب علینا إنّک أنت التّوّاب الرّحیم.

خدایا میان ما را اصلاح ده و دلهاى ما را متفق ساز و ما را بآرامش هدایت کن و از تاریکى ها بسوى روشنى رهائى بخش و از زشتى هاى آشکار و نهان دور ساز، خدایا گوشها و چشمها و دلها و زنها و فرزندان ما را مبارک گردان و توبه ما را بپذیر زیرا تو توبه پذیر و مهربانى.

۴۹۷ _ اللّهمّ ارزقنی عینین هطّالتین تشفیان القلب بذروف الدّموع من خشیتک قبل أن تکون الدّموع دما و الأضراس جمرا.

خدایا مرا دو چشم اشگبار بخش که دل را از ریزش اشگهائى که از بیم تو میریزد شفا بخشند پیش از آن که اشگها خون و دندان ها آتش شود.

۴۹۸ _ اللّهمّ أصلح لی دینی الّذی هو عصمه أمری. و أصلح لی دنیای الّتی فیها معاشی و أصلح لی آخرتی الّتی فیها معادی و اجعل الحیاه زیاده لی فی کلّ خیر و اجعل الموت راحه لی من کلّ شرّ.

خدایا دین مرا که حافظ کار من است و دنیاى مرا که زندگى من در آنست و آخرت مرا که باز گشتم بسوى آنست بصلاح آر زندگى را براى من مایه افزایش نیکیها ساز و مرگ را براى من مایه آسایش از بدیها کن.

۴۹۹ _ اَللّهُمّ أعِنِّی عَلَى غَمَراتِ المَوتِ وَ سَکَراتِ المَوتِ.

خدایا مرا بر تحمل سختیها و رنجهاى مرگ کمک کن.

۵۰۰ _ اَللّهُمّ اغفِر لِی ذَنبی وَ وَسِّع لِی فی داری وَ بارِک لِی فِی رِزقِى.

خدایا گناه مرا ببخش و خانه ام را وسعت بخش و روزى مرا برکت ده.

۵۰۱ _ اللّهمّ اغفر لی خطیئتی و جهلی و إسرافی فی أمری و ما أنت أعلم به منّی. اللّهمّ اغفر لی خطئی و عمدی و هزلی و جدّی و کلّ ذلک عندی. اللّهمّ اغفر لی ما قدّمت و ما أخّرت و ما أسررت و ما أعلنت؛

خدایا از گناه و جهالت و افراط کارى من و آنچه بهتر از من میدانى در گذر خدایا خطا و عمد و شوخى و جدى من همه را ببخش خدایا گناهان سابق و لاحق و نهان و عیان مرا عفو کن.

۵۰۲ _ اللّهمّ أغننى بالعلم و زیّنّی بالحلم و أکرمنی بالتّقوى و جمّلنی بالعافیه؛

خدایا مرا بعلم توانگر ساز و بحلم زینت بخش و بتقوى عزیز کن و بعافیت زیبائى ده.

۵۰۳ _ اللّهمّ اقسم لنا من خشیتک ما تحول بیننا و بین معاصیک و من طاعتک ما تبلغنا به جنّتک و من الیقین ما یهوّن علینا مصیبات الدّنیا. و متّعنا بأسماعنا و أبصارنا و قوّتنا ما أحییتنا و اجعله الوارث منّا و اجعل ثارنا على من ظلمنا و انصرنا على من عادانا و لا تجعل مصیبتنا فی دیننا و لا تجعل الدّنیا أکبر همّنا و لا مبلغ علمنا و لا تسلّط علینا من لا یرحمنا؛

خدایا از ترس خود آنقدر نصیب ما ساز که میان ما و نافرمانى تو حایل شود و از اطاعت خود آنقدر که ما را ببهشت برساند و از یقین آنقدر که مصیبت هاى جهان را بر ما آسان کند و ما را تا هنگامى که زنده میدارى از چشم و گوش و نیروى خود بهره ور ساز و آن را تا آخرین لحظه براى ما محفوظ دار و انتقام ما را از کسانى که بما ستم کرده اند بگیر و ما را بر کسانى که با ما دشمنى میکنند فیروز ساز و مصیبت ما را در دینمان قرار مده و کار دنیا را بزرگترین غم ما و نهایت دانشمان مساز و کسى را که بر ما رحم نمیکند بما مسلط مگردان.

۵۰۴ _ اللّهمّ أنت خلقت نفسی و أنت توفّیها لک مماتها و محیاها إن أحییتها فاحفظها و إن أمتّها فاغفر لها. اللّهمّ إنّی أسألک العافیه؛

خدایا تو جان مرا آفریدى و تو آن را میگیرى زندگى و مرگ آن متعلق بتو است اگر زنده اش داشتى محفوظش دار و اگر دچار مرگش ساختى بر او ببخش. خدایا من از تو عافیت میخواهم.

۵۰۵ _ اللّهمّ انفعنی بما علّمتنی و علّمنی ما ینفعنی و زدنی علما؛

خدایا مرا بآنچه تعلیم داده اى منتفع کن و آنچه را براى من نافع است بمن بیاموز و دانش مرا فزون کن.

۵۰۶ _ اللّهمّ إنّی أسألک الهدى و التّقى و العفاف و الغنى؛

خدایا من از تو هدایت و تقوى و عفت و بى نیازى میخواهم.

۵۰۷ _ اللّهمّ إنّی أسألک صحّه فی إیمان و إیمانا فی حسن خلق و نجاحا یتبعه فلاح؛

خدایا من از تو صحتى میخواهم که قرین ایمان باشد و ایمانى که با نیک خوئى همراه باشد و موفقیتى که رستگارى دنبال آن باشد.

۵۰۸ _ اللّهمّ إنّی أسألک من الخیر کلّه ما علمت و ما لم أعلم و اعوذ بک من الشّرّ کلّه ما علمت منه و ما لم أعلم؛

خدایا من نیکى هائى را که مى دانم و نمیدانم از تو میخواهم و از بدیهائى که میدانم و نمى دانم بتو پناه میبرم.

۵۰۹ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من البرص و الجنون و الجذام و من سیّئ الأسقام؛

خدایا من از برص و دیوانگى و خوره و امراض بد بتو پناه مى برم.

۵۱۰ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من العجز و الکسل و الجبن و البخل و الهرم و القسوه و الغفله و العیله و الذّلّه و المسکنه و أعوذ بک من الفقر و الکفر و الفسوق و الشّقاق و النّفاق و السّمعه و الرّیاء و أعوذ بک من الصّمم و البکم و الجنون و الجذام و البرص و سیّئ الأسقام؛

خدایا من از ناتوانى و تنبلى و ترس و بخل و پیرى و سنگدلى و غفلت و تنگدستى و ذلت و مستمندى بتو پناه میبرم و از فقر و کفر و فسق و اختلاف و نفاق و ریا بتو پناه مى برم و از کرى و گنگى و دیوانگى و خوره و برص و امراض بد بتو پناه میبرم.

۵۱۱ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من العجز و الکسل و الجبن و البخل و الهرم و أعوذ بک من عذاب القبر و أعوذ بک من عذاب النّار و أعوذ بک من فتنه المحیا و الممات؛

خدایا از ناتوانى و تنبلى و ترس و بخل و پیرى بتو پناه میبرم و از عذاب قبر بتو پناه میبرم و از عذاب جهنم بتو پناه میبرم و از رسوائى در زندگى بتو پناه میبرم.

۵۱۲ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من الفقر و القلّه و الذّلّه و أعوذ بک من أن أظلم أو أظلم؛

خدایا از فقر و تنگدستى و ذلت بتو پناه میبرم و از ستمکشى و ستمگرى بتو پناه مى برم.

۵۱۳ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من الکسل و الهرم و المأثم و المغرم و من فتنه القبر و عذاب القبر و من فتنه النّار و عذاب النّار و من شرّ فتنه الغنى و أعوذ بک من فتنه الفقر؛

خدایا از تنبلى و پیرى و گناه و قرض و بلیه قبر و عذاب قبر و رسوائى جهنم و بلیه جهنم و عذاب جهنم و بلیه ثروت و بلیه فقر بتو پناه میبرم.

۵۱۴ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من جار السّوء فی دار المقامه فإنّ جار البادیه یتحوّل؛

خدایا از همسایه بد در خانه اقامت بتو پناه مى برم زیرا همسایه صحرا بزودى تغییر مى یابد.

۵۱۵ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من خلیل ماکر عیناه تریانی و قلبه یرعانی إن رأى حسنه دفنها و إن رأى سیّئه أذاعها؛

خداوندا بتو پناه مى برم از دوست حیله باز که دیدگانش مرا میبیند و دلش مراقب منست، اگر نیکى به بیند مستور سازد و اگر بدى ببیند مشهور سازد.

۵۱۶ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من زوال نعمتک و تحوّل عافیتک و فجأه نقمتک و جمیع سخطک؛

خدایا از زوال نعمت و تغییر عافیت و غضب ناگهانى و همه چیزهائى که مایه ناخشنودى تو است بتو پناه میبرم.

۵۱۷ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من علم لا ینفع و عمل لا یرفع، و دعاء لا یسمع؛

خدایا از دانشى که سود ندهد و عملى که مقبول نیفتد و دعائى که شنیده نشود بتو پناه میبرم.

۵۱۸ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من علم لا ینفع و قلب لا یخشع و دعاء لا یسمع و نفس لا تشبع أعوذ بک اللّهمّ من شرّ هؤلاء الأربع؛

خدایا از دانشى که سود ندهد و دلى که سوز ندارد و دعائى که شنیده نشود و نفسى که سیرى نپذیرد بتو پناه میبرم خدایا از این چهار چیز بتو پناه میبرم.

۵۱۹ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من غلبه الدّین و غلبه العدوّ و شماته الأعداء؛

خدایا از چیرگى قرض و غلبه دشمن و سرزنش مخالفان بتو پناه میبرم.

۵۲۰ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من فتنه النّساء و أعوذ بک من عذاب القبر؛

خدایا از فتنه زنان بتو پناه میبرم و از عذاب قبر بتو پناه میبرم.

۵۲۱ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من منکرات الأخلاق و الأعمال و الأهواء و الأدواء؛

خدایا از اخلاق بد و اعمال بد و هوسهاى بد و مرضهاى بد بتو پناه مى برم.

۵۲۲ _ اللّهمّ إنّی أعوذ بک من یوم السّوء و من لیله السّوء و من ساعه السّوء و من صاحب السّوء و من جار السّوء فی دار المقامه؛

خدایا از روز بد و شب بد و ساعت بد و یار بد و همسایه بد در خانه اقامت بتو پناه مى برم.

۵۲۳ _ اللّهمّ بارک لامّتی فی بکورها؛

خدایا سحر خیزى را بر امت من مبارک ساز.

۵۲۴ _ اللّهمّ بعلمک الغیب و قدرتک على الخلق أحینی ما علمت الحیاه خیرا لی و توفّنی إذا علمت الوفاه خیرا لی، اللّهمّ و أسألک خشیتک فی الغیب و الشّهاده و أسألک کلمه الإخلاص فی الرّضا و الغضب و أسألک القصد فی الفقر و الغنى؛

خدایا تو را به غیب دانى و قدرتى که بر آفرینش دارى سوگند مى دهم تا موقعى که زندگى را براى من بهتر میدانى مرا زنده نگهدار و موقعى که مرگ را براى من بهتر میدانى مرا بمیران خدایا از تو مى خواهم که ترس خود را در آشکار و نهان نصیب من کنى و در حال خشنودى و خشم کلمه اخلاص را بزبان من جارى نمائى و در حال فقر و توانگرى میانه روى را شعار من سازى.

۵۲۵ _ اللّهمّ ربّنا آتنا فی الدّنیا حسنه و فی الآخره حسنه و قنا عذاب النّار؛

خدایا پروردگارا، در دنیا و آخرت بما نیکى بخش، و ما را از عذاب جهنم محفوظ دار.

۵۲۶ _ اللّهمّ زدنا و لا تنقصنا و أکرمنا و لا تهنّا، و أعطنا و لا تحرمنا و آثرنا و لا تؤثر علینا و أرضنا و ارض عنّا؛

خدایا ما را بیفزاى و دچار نقص مساز ما را گرامى دار و خوار مکن ما را عطا ده و محروم مساز و ما را برترى ده و کسى را بر ما برترى مده ما را خشنود ساز و از ما خشنود باش.

۵۲۷_ اللّهمّ عافنی فی بدنی. اللّهمّ عافنی فی سمعی. اللّهمّ عافنی فی بصری. اللّهمّ إنّی أعوذ بک من الکفر و الفقر. اللّهمّ إنّی أعوذ بک من عذاب القبر، لا إله إّلا أنت؛

خدایا تن مرا سالم دار خدایا گوش مرا سالم دار خدایا چشم مرا سالم دار خدایا از کفر و فقر بتو پناه مى برم، خدایا از عذاب قبر بتو پناه میبرم، خدائى جز تو نیست.

۵۲۸ _ اللّهمّ کما حسّنت خلقی فحسّن خلقی؛

خدایا چنان که صورت مرا نیک کردى سیرتم را نیز نیک کن.

۵۲۹_ اللّهمّ لا تکلنی إلى نفسی طرفه عین و لا تنزع منّی صالح ما أعطیتنی؛

خداوندا یک لحظه مرا بخودم وامگذار و چیزهاى خوبى که بمن بخشیده اى از من باز مگیر.

۵۳۰ _ اللّهمّ من ولی من أمر أمّتی شیئا فشقّ علیهم فاشقق علیه و من ولی من أمر أمّتی شیئا فرفق بهم فارفق به؛

خدایا هر کس عهده دار کار امت من شد و بر آنها سخت گرفت بر او سخت گیر و هر کس عهده دار کار امت من شد و با آنها مدارا کرد با او مدارا کن.

۵۳۱ _ الهوا و العبوا فإنّی أکره أن یرى فی دینکم غلظه؛

تفریح کنید و بازى کنید زیرا دوست ندارم که در دین شما خشونتى دیده شود.

۵۳۲ _ أما إنّ العریف یدفع فی النّار دفعا؛

شخص غیب گو در جهنم رانده مى شود.

۵۳۳ _ أما إنّ ربّک یحبّ المدح؛

پروردگار تو ستایش را دوست دارد.

۵۳۴ _ أما ترضى إحداکنّ أنّها إذا کانت حاملا من زوجها و هو عنها راض أنّ لها مثل أجر الصّائم القائم فی سبیل اللَّه فإذا وضعت لم یخرج من لبنها جرعه و لم یمصّ من ثدیها مصّه إلّا کان لها بکلّ جرعه و بکلّ مصّه حسنه، فإن أسهرها لیله کان لها مثل أجر سبعین رقبه تعتقهم فی سبیل اللَّه؛

آیا خشنود نیستید که وقتى یکى از شما از شوهر خود آبستن است و شوهرش از او خشنود است ثواب کسى دارد که روز روزه گیرد و شب براى عبادت خداى بپا خیزد و هنگامى که بار گذارد هر جرعه اى که از شیر او درآید و هر دفعه که پستان او مکیده شود براى هر جرعه شیر و هر مکیده شدن پستان ثوابى دارد، و اگر براى مراقبت طفل خود شبى بیدار ماند پاداش او چنانست که هفتاد بنده در راه خدا آزاد کرده باشد.

۵۳۵_ أما علمت أنّ الإسلام یهدم ما کان قبله و أنّ الهجره تهدم ما کان قبلها و أنّ الحجّ یهدم ما کان قبله؛

آیا نمیدانى که اسلام آنچه را پیش از آن بوده محو میکند و هجرت آنچه را پیش از آن رخ داده از میان مى برد و حج آنچه را پیش از آن بوده نابود میسازد.

۵۳۶ _ أما أهل النّار الّذین هم أهلها فإنّهم لا یموتون فیها و لا یحیون و لکن ناس أصابتهم النّار بذنوبهم فأماتتهم إماته حتى إذا کانوا فحما أذن بالشّفاعه فجی ء بهم ضبائر ضبائر فبثّوا على أنهار الجنّه ثمّ قیل یا أهل الجنّه أفیضوا علیهم فینبتون نبات الحبّه تکون فی حمیل السّیل؛

جهنمیان که در جهنم ماندنى هستند در آن مرگ و زندگى ندارند ولى مردمى که بواسطه گناهان خود جهنمى شده اند در جهنم مى میرند و همین که ذغال شدند اجازه شفاعت داده مى شود و آنها را گروه گروه مى آورند و بکنار نهرهاى بهشت میاندازند سپس به بهشتیان گویند آب بر آنها بریزید و آنها چون دانه اى که در گذرگاه سیل باشد از نو میرویند.

۵۳۷ _ أمّا بعد ألا أیّها النّاس فإنّما أنا بشر یوشک أن یأتی رسول ربّی فاجیب و أنا تارک فیکم ثقلین أوّلهما کتاب اللَّه فیه الهدى و النّور من استمسک به و أخذ به کان على الهدى و من أخطأه ضلّ فخذوا بکتاب اللَّه تعالى و استمسکوا به و أهل بیتی أذکّرکم اللَّه فی أهل بیتی. أذکّرکم اللَّه فی أهل بیتی؛

اما بعد اى مردم من بشرى هستم که نزدیکست فرستاده خدا پیش من آید و دعوت او را اجابت کنم دو چیز سنگین میان شما میگذارم یکى کتاب خداوند که در آن هدایت و نور است و هر کس بدان چنگ زند و آن را بگیرد قرین هدایت است و هر کس آن را رها کند گم راه مى شود، کتاب خدا را بگیرید و بدان چنگ زنید؛ و خانواده من، در باره خانواده ام خدا را بیاد شما مى آورم در باره خانواده ام خدا را بیاد شما مى آورم،

۵۳۸ _ أمّا بعد فإنّ الدّنیا خضره حلوه و إنّ اللَّه مستخلفکم فیها فناظر کیف تعملون فاتّقوا الدّنیا و اتّقوا النّساء فإنّ أوّل فتنه بنی إسرائیل کان فی النّساء؛

اما بعد دنیا سبز و شیرین است و خداوند شما را در آن جاى داده و نگران است که چگونه رفتار میکنید، از دنیا بپرهیزید و از زنان نیز بپرهیزید زیرا نخستین گمراهى یهودان در خصوص زنان بود.

۵۳۹ _ أما بعد فما بال العامل نستعمله فیأتینا فیقول هذا من عملکم و هذا أهدی إلیّ، أفلا قعد فی بیت أبیه و أمّه فینظر هل یهدى له أم لا؟؛

اما بعد چرا کسى که ما کارى بدو میسپاریم، وقتى از مأموریت خود بیاید گوید اینها را براى شما وصول کردم و اینها را بمن هدیه داده اند، چرا در خانه پدر و مادر خود ننشست تا ببیند هدیه اى باو میدهند یا نه؟

۵۴۰ _ امرأه ولود أحبّ إلى اللَّه تعالى من امرأه حسناء لا تلد إنّی مکاثر بکم الامم یوم القیامه؛

زنى که فرزند بسیار آرد در پیش خداوند از زن زیبائى که فرزند نمى آرد بهتر است من در روز قیامت بفزونى شما افتخار مى کنم.

۵۴۱ _ أمر بین أمرین و خیر الامور أوساطها؛

راهى میان افراط و تفریط است و بهترین کارها میانه رویست.

۵۴۲ _ أمر النّساء إلى آبائهنّ و رضاهنّ السّکوت؛

کار زنان به دست پدرهایشانست و رضایت آنها سکوت است.

۵۴۳ _ أمرت بالسّواک حتّى خشیت أن یکتب علیّ؛

مرا آنقدر بمسواک زدن فرمان دادند که ترسیدم مسواک زدن بر من واجب شود.

۵۴۴ _ أمرت بالسّواک حتّى خفت على أسنانی؛

مرا آنقدر بمسواک زدن فرمان دادند که بر دندانهاى خود بیمناک

۵۴۵ _ أمط الأذى عن طریق المسلمین تکثر حسناتک؛

مانع از راه مسلمانان دور کن تا حسنات تو بسیار شود.

۵۴۶_ أمّک، أمّک، ثمّ أمّک، ثمّ أباک، ثمّ الأقرب فالأقرب؛

مادر خود، مادر خود، مادر خود را رعایت کن، سپس پدر خود را و پس از آن کسانى را که بتو نزدیکترند.

۵۴۷ _ املک یدک؛

دست خویش را نگهدار.

۵۴۸ _ املک علیک لسانک؛

زبان خویش را نگهدار.

۵۴۹ _ إملاء الخیر خیر من السّکوت و السّکوت خیر من إملاء الشّرّ؛

القاى خیر از خاموشى بهتر و خاموشى از القاى شر برتر است.

۵۵۰_ أمنک من عتبک؛

هر که ترا سرزنش کرد از کینه خویش ایمن ساخت.

۵۵۱ _ أنا أفصح العرب؛

من از همه مردم عرب فصیح ترم.

۵۵۲ _ أنا الشّاهد على اللَّه أن لا یعثر عاقل إلا رفعه ثمّ لا یعثر إلّا رفعه ثمّ لا یعثر إلّا رفعه ثمّ لا یعثر إلّا رفعه حتّى یجعل مصیره إلى الجنّه؛

من از طرف خدا تعهد میکنم که عاقلى نلغزد مگر آنکه خدا او را بلند کند پس از آن نلغزد مگر آنکه او را بلند کند پس از آن نلغزد مگر او را بلند کند پس از آن نلغزد مگر او را بلند کند تا سر انجام او را ببهشت بکشاند

۵۵۳ _ أنا النّذیر و الموت المغیر و السّاعه الموعد؛

من بیم دهنده ام و مرگ یغماگر است و رستاخیز وعده گاه.

۵۵۴ _ إن أحببتم أن یحبّکم اللَّه و رسوله فادّوا إذا ائتمنتم و اصدقوا إذا حدّثتم و أحسنوا جوار من جاورکم؛

اگر میخواهید که خدا و پیغمبر شما را دوست بدارند وقتى امانتى به شما سپردند رد کنید و همین که سخن مى گوئید راست گوئید و با همسایگان خود به نیکى رفتار کنید.

۵۵۵_ انتظار الفرج بالصّبر عباده؛

انتظار گشایش که با صبر قرین باشد عبادت است.

۵۵۶ _ انتظار الفرج من اللَّه عباده و من رضی بالقلیل من الرّزق رضی اللَّه تعالى منه بالقلیل من العمل؛

انتظار گشایش از جانب خداوند عبادتست و هر که بروزى اندک راضى باشد خداوند از او بعبادت اندک راضى مى شود.

۵۵۷ _ أنتم على بیّنه من ربّکم ما لم تظهر منکم سکرتان سکره الجهل و سکره حبّ الدّنیا؛

تا هنگامى که مستى نادانى و مستى دنیاپرستى از شما پدیدار نشود بخداوند خویش اطمینان دارید.

۵۵۸ _ أنت و ما لک لأبیک؛

تو و آنچه دارى متعلق بپدرت هستید.

۵۵۹ _ أنزلوا النّاس منازلهم من الخیر و الشّرّ؛

مردم را در مقام خودشان از بدى و نیکى بشناسید.

۵۶۰ _ إن شئتم أنبأتکم عن الإماره و ما هی، أوّلها ملامه و ثانیها ندامه و ثالثها عذاب یوم القیامه؛

اگر بخواهید شما را از ریاست خبر مى دهم که چیست، اولین مرحله آن ملامت است و دومین مرحله آن ندامت و سومین مرحله آن عذاب روز قیامت.

۵۶۱ _ أنصر أخاک ظالما أو مظلوما إن یک ظالما فاردده عن ظلمه و إن یک مظلوما فانصره؛

برادر خود را یارى کن چه ستمگر باشد و چه ستم دیده اگر ستمگر است او را از ستم باز دار و اگر ستم دیده است او را یارى کن.

۵۶۲ _ أنظر فإنّک لست بخیر من أحمر و لا أسود إلّا أن تفضله بتقوى؛

بنگر که تو از سرخ پوست و سیاه پوست بهتر نیستى جز آنکه در پرهیزکارى از او برتر باشى.

۵۶۳ _ أنظروا إلى من هو أسفل منکم و لا تنظروا إلى من هو فوقکم فإنّه أجدر أن لا تزدروا نعمه اللَّه علیکم؛

به آنکه از شما پائین تر است بنگرید و بآن که از شما بالاتر است منگرید زیرا بدین وسیله قدر نعمت خدا را بهتر مى دانید.

۵۶۴ _ أنظر فی أیّ نصاب تضع ولدک فإنّ العرق دساس؛

بنگر فرزند خود را در کجا قرار میدهى که خون تأثیر خود را باقى میگذارد.

۵۶۵ _ أنعم على نفسک کما أنعم اللَّه علیک؛

نعمتى را که خدا بتو داده از آن بهره برگیر.

۵۶۶ _ أنفقی و لا تحصی فیحصى اللَّه علیک و لا توعی فیوعى اللَّه علیک؛

خرج کن و حساب مکن که خدا بر تو حساب کند و بخل مورز که خدا بر تو بخل ورزد.

۵۶۷ _ إن قامت السّاعه و فی ید أحدکم فسیله فإن استطاع أن لا یقوم حتّى یغرسها فلیغرسها؛

اگر رستاخیز بپاشد و نهالى در دست یکى از شماست اگر میتواند آن را بکارد باید بکارد.

۵۶۸ _ أنکحوا فإنّی مکاثر بکم؛

زناشوئى کنید که من از فزونى شما تفاخر میکنم.

۵۶۹ _ إنّ آدم قبل أن یصیب الذّنب کان أجله بین عینیه و أمله خلفه فلمّا أصاب الذّنب جعل اللَّه تعالى أمله بین عینیه و أجله خلفه فلا یزال یؤمّل حتّى یموت؛

آدم پیش از آنکه مرتکب گناه شود مرگش جلو چشمش و آرزویش پشت سرش بود و همین که مرتکب گناه شد خداوند آرزوى او را جلو چشمش و مرگش را پشت سرش قرار داد بدین جهت پیوسته آرزو میکند تا بمیرد.

۵۷۰ _ إنّ أبخل النّاس من بخل بالسّلام و أعجز النّاس من عجز عن الدّعاء؛

بخیل ترین مردم آن کس است که از سلام دادن بخل ورزد و ناتوان ترین مردم کسى است که از دعا ناتوان باشد.

۵۷۱_ إنّ ابن آدم لحریص على ما منع؛

آدمیزاد بر چیزى که از آن منع شده سخت حریص است.

۵۷۲ _ إنّ أبرّ البرّ أن یصل الرّجل أهل ودّ أبیه بعد أن یولّى الأب؛

بهترین نیکى آنست که مرد پس از مرگ پدر خویش با دوستان او دوستى کند.

۵۷۳ _ إنّ أبغض عباد اللَّه إلى اللَّه العفریت النّفریت الّذی لم یرزأ فی مال و لا ولد؛

منفورترین بندگان خدا بنزد وى شخص سرکشى است که در مال و فرزند مصیبت ندیده است.

۵۷۴ _ إنّ إبلیس یضع عرشه على الماء، ثمّ یبعث سرایاه فأدناهم منه منزله أعظمهم فتنه یجی ء أحدهم فیقول فعلت کذا و فعلت کذا فیقول ما صنعت شیئا و یجی ء أحدهم فیقول ما ترکته حتّى فرّقت بینه و بین أهله فیدنیه منه و یقول نعم أنت؛

شیطان تخت خویش را بر آب مى گذارد و دسته هاى خود را به اطراف میفرستد و آنها که گمراهى بزرگتر پدید آرند منزلتشان بدو نزدیک تر است، یکى از آنها بیاید و گوید چنین کردم و چنان کردم ابلیس گوید کارى نکرده اى، یکى از آنها بیاید و گوید وى را رها نکردم تا میان او و کسانش تفرقه انداختم، شیطان او را بخود نزدیک کند و گوید تو خوبى.

۵۷۵ _ إنّ إبلیس یبعث أشدّ أصحابه و أقوى أصحابه إلى من یصنع المعروف فی ماله؛

شیطان محکمترین و نیرومند ترین یاران خود را براى گمراهى کسى فرستد که با دارائى خود کار نیک انجام میدهد.

۵۷۶ _ إنّ أبواب الجنّه تحت ظلال السّیوف؛

درهاى بهشت زیر سایه شمشیرهاست.

۵۷۷ _ إنّ أحبّ النّاس إلى اللَّه تعالى یوم القیامه و أدناهم منه مجلسا إمام عادل و أبغض النّاس إلى اللَّه تعالى و أبعدهم منه إمام جائر؛

محبوبترین مردم در نظر خدا روز قیامت و نزدیکتر از همه باو پیشواى دادگستر است و منفور ترین مردم و دورتر از همه باو پیشواى ستمگر است.

۵۷۸ _ إنّ أحبّ عباد اللَّه إلى اللَّه أنصحهم لعباده؛

محبوبترین بندگان خدا بنزد وى کسى است که با بندگان او مهربانتر باشد.

۵۷۹ _ إنّ أحبّ عباد اللَّه إلى اللَّه من حبّب إلیه المعروف و حبّب إلیه فعاله؛

محبوبترین بندگان خدا بنزد وى کسى است که کار نیک را محبوب او ساخته و میل انجام آن را در دلش انداخته است.

۵۸۰ _ إنّ أحدکم مرآه أخیه فإذا رأى به أذى فلیمطّه عنه؛

هر یک از شما آئینه برادر خویش است وقتى عیبى بر او دید باید بزداید.

۵۸۱ _ إنّ أحدکم یجمع خلقه فی بطن أمّه أربعین یوما نطفه ثمّ یکون علقه مثل ذلک، ثمّ یکون مضغه مثل ذلک، ثمّ یبعث اللَّه إلیه ملکا و یؤمر بأربع کلمات و یقال له: اکتب عمله و رزقه و أجله و شقیّ أو سعید، ثمّ ینفخ فیه الرّوح؛

هر یک از شما در شکم مادر خود چهل روز نطفه است پس از آن چهل روز علقه است پس از آن چهل روز مضغه است پس از آن خداوند فرشته اى بسوى او میفرستد و او را بچهار کلمه مأمور مى سازد و میگوید عمل و روزى و مرگ او را و اینکه خوشبختست یا بدبخت رقم بزن، پس از آن روح در او دمیده مى شود.

۵۸۲ _ إنّ الرّجل منکم لیعمل بعمل أهل الجنّه حتّى ما یکون بینه و بینها إلّا ذراع فیسبق علیه الکتاب فیعمل بعمل أهل النّار فیدخل النّار و إنّ الرّجل لیعمل بعمل أهل النّار حتّى ما یکون بینه و بینها إلّا ذراع فیسبق علیه الکتاب فیعمل بعمل أهل الجنّه فیدخل الجنّه؛

کسى از شما کار بهشتیان را انجام میدهد تا آنجا که میان او و بهشت ذراعى بیش نماند ولى سرنوشت بر او چیره شود و کار جهنمیان کند و به جهنم رود و نیز کسى کار جهنمیان کند تا آنجا که میان او و جهنم ذراعى بیش نیست ولى سرنوشت بر او چیره شود و کار بهشتیان کند و ببهشت رود.

۵۸۳ _ إنّ أحساب أهل الدّنیا الّذین یذهبون إلیه هذا المال؛

مایه افتخار مردم دنیا که بسوى آن میروند این مال است.

۵۸۴ _ إنّ أحسن الحسن الخلق الحسن؛

بهترین نیکى ها سیرت نیک است.

۵۸۵ _ إنّ أخوف ما أخاف على أمّتی کلّ منافق علیم الّلسان؛

بیش از هر چیز بر امت خود از منافق چرب زبان بیم دارم.

۵۸۶ _ إنّ أخوف ما أخاف على أمّتی الإشراک باللَّه أما إنّی لست أقول یعبدون شمسا و لا قمرا و لا وثنا و لکنّ أعمالا لغیر اللَّه و شهوه خفیّه؛

بیش از هر چیز بر امت خود از شرک بخدا بیم دارم، من نمیگویم که خورشید و ماه یا بت میپرستند ولى کارهائى براى غیر خدا انجام میدهند و دستخوش شهوت نهانى میشوند.

۵۸۷ _ إنّ أخوف ما أخاف على أمّتی الأئمّه المضلّون؛

بیش از هر چیز بر امت خود از پیشوایان گمراه کننده بیم دارم.

۵۸۸ _ إنّ أخوف ما أخاف على أمّتی عمل قوم لوط؛

بیشتر از هر چیز بر امت خود از کردار قوم لوط بیم دارم.

۵۸۹ _ إنّ أشدّ النّاس ندامه یوم القیامه رجل باع آخرته بدنیا غیره؛

پشیمانتر از همه مردم در روز قیامت، مردى است که آخرت خود را بدنیاى دیگرى فروخته است.

۵۹۰ _ إنّ أشدّ النّاس عذابا یوم القیمه عالم لم ینفعه اللَّه بعلمه؛

بروز رستاخیز عذاب دانشمندى که خداوند او را از دانشش منتفع نکرده از همه مردم سختتر است.

۵۹۱ _ إنّ أشدّ النّاس تصدیقا للنّاس أصدقهم حدیثا و إنّ أشدّ النّاس تکذیبا أکذبهم حدیثا؛

هر که راستگوتر است سخن مردم را زودتر باور میکند و هر که دروغگوتر است بیشتر مردم را دروغگو میشمارد.

۵۹۲ _ إنّ أشقى الأشقیاء من اجتمع علیه فقر الدّنیا و عذاب الآخره؛

بدبختترین بدبختان کسى است که فقر دنیا و عذاب آخرت را با هم دارد.

۵۹۳ _ إنّ أشکر النّاس أشکرهم للنّاس؛

سپاسگزارتر از همه مردم کسى است که سپاس مردم را بیشتر مى گذارد.

۵۹۴ _ إنّ أطیب طعامکم ما مسّته النّار؛

بهترین غذاهاى شما آنست که بآتش پخته شود.

۵۹۵ _ إنّ أطیب الکسب کسب التّجّار الّذین إذا حدّثوا لم یکذبوا و إذا ائتمنوا لم یخونوا و إذا وعدوا لم یخلفوا و إذا کان علیهم دین لم یمطلوا و إذا کان لهم لم یعسروا و إذا باعوا لم یطروا و إذا اشتروا لم یذمّوا؛

بهترین کسب ها کسب تجارى است که بهنگام سخن دروغ نگویند و در امانت خیانت نکنند و بوعده وفا کنند و در پرداخت قرض خود تعلل نکنند و در مطالبه سخت گیرى نکنند و بهنگام فروش در ستایش جنس خود مبالغه نکنند و بهنگام خرید از جنس دیگران بد نگویند.

۵۹۶ _ إنّ أطیب ما أکلتم من کسبکم و إنّ أولادکم من کسبکم؛

بهترین روزى شما آنست که از کسب بدست آرید و فرزند شما جزو کسب شماست.

۵۹۷ _ إنّ أناسا من أهل الجنّه یطّلعون إلى أناس من أهل النّار فیقولون بم دخلتم النّار فو اللَّه ما دخلنا الجنّه إلّا بما تعلّمنا منکم. فیقولون إنّا کنّا نقول و لا نفعل؛

مردمى از بهشتیان بسوى گروهى از جهنمیان نگران شوند و گویند براى چه بجهنم رفتید؟ بخدا ما به کمک چیزهائى که از شما آموختیم ببهشت در آمدیم جهنمیان گویند ما میگفتیم ولى عمل نمیکردیم.

۵۹۸ _ إنّ أعظم الذّنوب عنه اللَّه أن یلقاه بها عبد- بعد الکبائر الّتی نهى اللَّه عنها- أن یموت الرّجل و علیه دین لا یدع له قضاء؛

بعد از گناهان بزرگ که خداوند از آن نهى کرده بزرگتر از همه گناهان آنست که مردى بمیرد و قرضى داشته باشد و محلى براى پرداخت آن نگذارد.

۵۹۹ _ إنّ أعظم النّاس خطایا یوم القیامه أکثرهم خوضا فی الباطل؛

بروز رستاخیز گناه آن کس از همه مردم بیشتر است که بیشتر از همه گفتگوى بیهوده کرده باشد.

۶۰۰ _ إنّ أعجل الطّاعه ثوابا صله الرّحم ؛

ثواب نیکى با خویشاوندان را از همه کارهاى نیک زودتر مى دهند.

 

What do you think of this post?
  • Sucks (0)
  • Boring (0)
  • Useful (0)
  • Interesting (0)
  • Awesome (0)