عوامل کم و زیاد شدن رزق و روزی از دیدگاه اهلبیت(ع)

عوامل کم و زیاد شدن رزق و روزی از دیدگاه اهلبیت(ع)


رزق

گسترش و تنگی روزی انسان،‌ بدست خداوند است، امّا او این‌کار را بر اساس علم و حکمت خود انجام می‌دهد چرا که فرمود:‌ «إِنَّ رَبَّکَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقْدِرُ إِنَّهُ کانَ بِعِبادِهِ خَبیراً بَصیرا؛[اسراء/۳۰] همانا پروردگار تو رزق را براى هر که بخواهد توسعه مى‌‏دهد و براى هر که بخواهد تنگ مى‌‏گیرد، او نسبت به بندگانش، آگاه و بیناست‏»،
با این حال، اعمال انسان‌ها هم در کم یا زیاد شدن روزیشان دخالت دارد، یعنی بعضی از کارهای انسان سبب زیاد شدن روزی او؛‌ و بعضی دیگر سبب کم شدن روزی‌اش می‌شوند.
اعمالی که سبب زیاد شدن رزق انسان می‌شوند:
کارهایی هستند که در زیاد شدن روزی انسان‌ها دخالت دارند مانند:
شکر نعمت [۱]، ایمان و تقوای دسته جمعی (ایمان و تقوای دسته جمعی افراد، سبب گشوده شدن درهای برکات خداوند به روی آنها می‌شود) که قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْض؛‏ [اعراف/۹۶] و اگر اهل شهرها و آبادیها، ایمان مى‌إ‏آوردند و تقوا پیشه مى‌‏کردند، برکت‌هایی از آسمان و زمین را بر آنها مى‌‏گشودیم‏».
در روایات، هم عوامل زیادی برای زیاد شدن روزی انسان‌ها یادآوری شده است:

۱٫ صله‌ی رحم: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «صله رحم، انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاکیزه جان مى نماید و روزى را زیاد مى کند و مرگ را به تأخیر مى اندازد»[۲].
۲٫ پی روزی رفتن در آغاز روز: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) در این مورد فرمود: «صبح زود در طلب روزى و حاجت‌هاى خود بروید، زیرا صبح- خیزى مایه برکت و رستگاریست»[۳].
۳٫ زیارت امام حسین(علیه‌السلام): امام صادق(علیه‌السلام) به یکی از اصحال خود به نام عبد‌الملک خَثْعَمی فرمود: «ای عبد‌الملک! زیارت امام حسین(علیه‌السلام) را رها نکن و دوستان خود را هم به آن سفارش کن، که در این صورت، خداوند عمرت را طولانى و روزى ات را زیاد مى کند»[۴].
۴٫ راستگویی، انصاف، نیکی به والدین و صله رحم: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: «به هر که راستگویى در گفتار، انصاف در رفتار، نیکى به والدین و صله رحم الهام شود، اجلش به تأخیر مى افتد و روزیش زیاد مى‌شود»[۵].
۵٫ امانت‌داری: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «الْأَمَانَهُ تَجُرُّ الرِّزْقَ؛ [۶] امانت موجب افزایش رزق مى‏‌شود»
۶٫ نماز شب: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «َنماز شب، انسان را خوش ‏سیما، خوش ‏اخلاق و خوشبو مى‏‌کند و روزى را زیاد و قرض را ادا مى ‌نماید و غم و اندوه را از بین برده و چشم را نورانى مى‏ کند»[۷].
۷٫ استغفار از گناهان: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «ألاستِغفارُ یَزیدُ فی الرّزقِ؛[۸] استغفار روزی را زیاد می کند.
۸٫ صدقه دادن: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: اسْتَنْزِلُوا الرِّزْقَ بِالصَّدَقَهِ؛[۹] روزى را با صدقه دادن فرود آورید»
۹٫ دست کشیدن به صورت، بعد از وضو: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «دست کشیدن به چهره پس از وضوء ککمک چهره را می‌زداید، و روزى را فراوان می‌کند»[۱۰].
۱۰٫ وضو قبل از غذا: امیر المؤمنین(علیه‌السلام) فرمود: «وضوء پیش از خوراک، روزى را زیاد می‌کند»[۱۱].
۱۱٫ شکر گزاری: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «شُکْرُ الْمُنْعِمِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ؛ [۱۲] شکر و سپاس از نعمت دهنده رزق و روزى را افزایش میدهد».
۱۲٫ خوش همسایگی: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «خوش همسایگى روزى را فراوان می‌کند»[۱۳].
۱۳٫ بِرّ [۱۴]: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: «بِرّ و نیکی،‌ روزی را زیاد می‌کند»[۱۵].
۱۴٫ حسن خلق: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «حسن خلق روزى را زیاد می‌کند»[۱۶].

عوامل تنگ شدن یا قطع روزی:
در تنگ شدن روزی هم عوامل مختلفی دخالت دارند که مهم‌ترین آنها «اِعراض از یاد خداوند» است که قرآن کریم در این مورد می‌فرماید:‌ «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَهً ضَنْکا؛ [طه/۱۲۴] و هر که از یاد من روى‌گَردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت‏».
و از عوامل دیگری که در تنگ شدن روزی دخالت دارند، به این قرار است:
۱٫ دل بستن به مال دنیا و محروم کردن فقرا: مانند داستان صاحبان باغ که در قرآن کریم آمده و آن‌ها کسانی بودند که به قصد کمک نکردن به فقرا برای جمع‌ آوری محصول باغ رفتند و باغی سوخته به جای باغ خود دیدند [۱۷]).
۲٫ دروغگویی: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: «اَلکَذِبُ یَنقُصُ الرِّزقَ؛ [۱۸] دروغ، روزى را کم مى کند».
۳٫ خیانت: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «الْخِیَانَهُ تَجُرُّ الْفَقْر؛ [۱۹] خیانت مایه فقر است».
۴٫ بی عفتی و زنا: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: «زِنا، شش پی‌آمد دارد: سه در دنیا و سه در آخرت. سه پی‌آمد دنیایى‌اش این است که: آبرو را مى بَرد، مرگ را شتاب مى بخشد و روزى را قطع می‌کند») [۲۰].
۵٫ بی صبری در طلب روزی: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «آدمى با بى صبرى، خود را از رزق حلال محروم مى‌کند و چیزى بیشتر از آن چه مقرر است، به وى نمى رسد»[۲۱].
۶٫ بد اخلاقی: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «هر کس بد اخلاق باشد، روزى‏‌اش تنگ مى‌‏شود»[۲۲].
۷٫ رها کردن تار عنکبوت و خاکروبه در خانه: امام علی(علیه‌السلام) در این زمینه فرمود: «وانهادن تار عنکبوت در خانه فقر آورد، وانهادن خاکروبه در خانه فقر می‌آورد»[۲۳].
۸٫ اندازه‌گیری نکردن در مخارج زندگی: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «بى‏‌اندازه بودن وضع زندگى فقر می‌آورد») [۲۴].
۹٫ قطع رحم: امام علی(علیه‌السلام) فرمود: «قطع رحم فقر می‌آورد»[۲۵].
۱۰٫ قسم دروغ: امام صادق(علیه‌السلام) فرمود: «سوگند خوردن به دروغ، مایه تهیدستى نسل آدمى است»[۲۶]،.

به‌طور کلی؛ «گناه» سبب محرومیّت از روزی می‌شود: پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود: «بنده، به سبب گناهى که مرتکب شود از روزى خود، محروم می‌شود».[۲۷]
از آنچه عرض شد نتیجه‌گیری می‌شود که:
کم یا زیاد شدن روزی انسان، از طرف خداوند متعال می‌باشد ولی خود انسان هم با اعمال و رفتار خودش، در این موضوع دخالت دارد.
————————————–
 پی‌نوشت:
[۱]. همانطور که در قرآن کریم فرمود: «وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکُمْ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزیدَنَّکُم‏ [ابراهیم/۷]‌ و (به خاطر بیاورید) هنگامى را که پروردگارتان اعلام داشت: «اگر شکرگزارى کنید، (نعمت خود را) بر شما خواهم افزود»
[۲]. صِلَهُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَلِ «الکافى(ناشر: اسلامیه) ج ۲، ص ۱۵۱، ح ۶»
[۳]. باکِروا فی طَـلَبَ الرِّزقِ وَ الحَوائِجِ فَاِنَّ الغُدُوَّ بَرَکَهٌ وَ نَجاحٌ؛ «نهج‌الفصاحه(ناشر: دنیای دانش)، ص۳۷۱»
[۴]. یَا عَبْدَ الْمَلِکِ لَا تَدَعْ زِیَارَهَ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ(علیه السلام) وَ مُرْ أَصْحَابَکَ بِذَلِکَ یَمُدُّ اللَّهُ فِی عُمُرِکَ وَ یَزِیدُ اللَّهُ فِی رِزْقِکَ «کامل‌الزیارات(ناشر: مرتضوی)، ص۱۵۲»
[۵]. مَنْ أُلْهِمَ الصِّدْقَ فِی کَلَامِهِ وَ الْإِنْصَافَ مِنْ نَفْسِهِ وَ بِرَّ وَالِدَیْهِ وَ وَصَلَ رَحِمَهُ أُنْسِئَ لَهُ فِی أَجَلِهِ وَ وُسِّعَ عَلَیْهِ فِی رِزْقِهِ «أعلام الدین(مؤسسه آل‌البیت(علیهم‌السلام))، ص۳۶۵»
[۶]. بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۷۵، ص۶۰
[۷]. صَلَاهُ اللَّیْلِ تُحَسِّنُ الْوَجْهَ وَ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُطَیِّبُ الرِّیحَ وَ تُدِرُّ الرِّزْقَ وَ تَقْضِی الدَّیْنَ وَ تَذْهَبُ بِالْهَمِّ وَ تَجْلُو الْبَصَرَ «ثواب‌الاعمال و عقاب‌الاعمال(ناشر: دار الرضی)، ص۴۲»
[۸]. الخصال(ناشر: جامعه مدرسین)، ج‏۲، ص۵۰۵
[۹]. نهج‌البلاغه، حکمت۱۳۷
[۱۰]. مَسْحُ الْوَجْهِ بَعْدَ الْوُضُوءِ یَذْهَبُ بِالْکَلَفِ وَ هُوَ شَیْ‏ءٌ یَعْلُو الْوَجْهَ کَالسِّمْسِمِ أَوْ لَوْنٌ بَیْنَ الْحُمْرَهِ وَ السَّوَادِ وَ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۵۹، ص۲۷۹»
[۱۱]. الْوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۶۳، ص۲۵۳»
[۱۲]. بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۶۸، ص۴۵
[۱۳]. حُسْنُ الْجِوَارِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۷۱، ص۱۵۳»
[۱۴]. معنای بِرّ: «طاعت و بندگى، راستگوئى، مصلحت، عطا و بخشش، مهربانى و محبت «فرهنگ ابجدى، ص۱۸۰»
[۱۵]. إِنَّ الْبِرَّ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ «نهج الفصاحه(ناشر: دنیای دانش)، ص۴۸۶»
[۱۶]. حُسْنُ الْخُلُقِ یَزِیدُ فِی الرِّزْقِ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۶۸، ص۳۹۶»
[۱۷]. آیات ۱۷ تا ۳۲ سوره‌ی قلم
[۱۸]. نهج الفصاحه(ناشر: دنیای دانش)، ص۳۷۳
[۱۹]. تحف العقول(ناشر: جامعه مدرسین)، ص۲۲۱
[۲۰]. فِى الزِّنا سِتُّ خِصالٍ: ثَلاثٌ مِنها فِى الدُّنیا وَ ثلاثٌ فِى الآخِرَهِ، فَاَمّا الَّتى فِى الدُّنیا فَیَذهَبُ بِالبَهاءِ وَ یُعَجِّلُ الفَناءَ وَ یَقطَعُ الرِّزقَ «الخصال(ناشر:‌ جامعه مدرسین)، ج۱، ص۳۲۱»
[۲۱]. إِنَّ العَبدَ لَیَحرُمُ نَفسَهُ الرِّزقَ الحَلالَ بِتَرکِ الصَّبرِ، وَ لا یُزادُ عَلى ما قُدِّرَ لَهُ «شرح نهح البلاغه ابن ابی الحدید معتزلی، ج۳، ص۱۶۱»
[۲۲]. مَنْ ساءَ خُلْقُهُ ضاقَ رِزْقُهُ «تصنیف غرر الحکم و درر الکلم(ناشر:‌ دفتر تبلیغات)، ص۲۶۴»
[۲۳]. تَرْکُ نَسْجِ الْعَنْکَبُوتِ فِی الْبَیْتِ یُورِثُ الْفَقْرَ- وَ تَرْکُ الْقُمَامَهِ فِی الْبَیْتِ یُورِثُ الْفَقْرَ«بحار الأنوار(ناشر: اسلامیه)، ج‏۷۳، ص۱۷۶»
[۲۴]. تَرْکُ التَّقْدِیرِ فِی الْمَعِیشَهِ یُورِثُ الْفَقْرَ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۷۳، ص۳۱۴»
[۲۵]. قَطِیعَهُ الرَّحِمِ تُورِثُ الْفَقْرَ «بحار الأنوار (ناشر: اسلامیه)، ج‏۷۳، ص۳۱۴»
[۲۶]. الْیَمِینُ الْکَاذِبَهُ تُورِثُ الْعَقِبَ الْفَقْرَ «ثواب الأعمال و عقاب الأعمال(ناشر: دار الرضی)، ص۲۲۶»
[۲۷]. إِنَّ العَبْدَ لَیُحْرَمُ الرِّزْقَ بِالذَّنْبِ یُصیبُه «نهج الفصاحه (ناشر: دنیای دانش)، ص۴۸۶»

منبع : رهروان ولایت

2 پاسخ
  1. ناشناس
    ناشناس گفته:

    سلام مطالب شما رو مطالعه کردم بنده هم خودم و هم خانوادم به مطالب شما اعتقاد کامل داریم. برادر بزرگ من خیلی اسنسان با خدا و اهل نمازه و روزه و دعا هستن ولی چندین سال هست که درگیر فقر هستن تا جاییکه الان با زن و یک بچه قادر نیست برای خانوادش یه منزل اجاره کنه و یا حتی لباس نو تهیه کنه و من شخصا همیشه برای ایشون دعا میکنم
    برادرم خیلی هم به پدر و مادرمون خدمت کردن و میکنن ولی این فقط خیلی طولانی شده
    البته از کرم خداوند هیچ وقت ناامید نیستیم
    شاید بتونید راهنمایی مفیدی بکنید
    با تشکرو سپاس

    پاسخ دادن

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.