چرا غیبت صغری امتداد نداشت؟

چرا غیبت صغری امتداد نداشت؟


امام زمان عج
برنامه و روش کار امام(ع) را خداوند متعال تعیین نموده است و امام(ع) باید همان برنامه را پیاده و اجرا نماید.

در نگاه اول چنین به نظر می رسد که اگر برنامه غیبت صغرا ادامه پیدا می کرد و امام زمان (عج) با توجّه به غیبت آن حضرت در تمام دوران غیبت نائب خاصی داشت که رتق و فتق کننده امور و راهنمای عموم باشد و به عبارت دیگر شرایط غیبت صغرا امتداد پیدا می کرد، به نفع مردم بود.

امّا امری که مهم و قابل تذکر است این که برنامه و روش کار امام(ع) را خداوند متعال تعیین نموده است و امام(ع) باید همان برنامه را پیاده و اجرا نماید و پس از آن که اصل امامت را پذیرفتیم و ثابت گشت، نسبت به برنامه کار امام(ع)، پرسش از علت به عنوان ایراد و اشکال، نادرست و بی مورد است و حتّی خود امام(ع) نیز جز تسلیم و تمکین و اجرای برنامه، وظیفه و تکلیفی ندارد.

چنانچه بخواهیم این پرسش را موشکافانه بررسی کنیم آن را به دو پرسش دقیق دیگر تبدیل می کنیم که با پاسخ به آن دو پرسش این پاسخ هم تکمیل می گردد.

پرسش نخست
چرا برای امام ( علیه السّلام ) دوگونه غیبت معین شده و از همان اول غیبت کبری آغاز نشد؟

پرسش دوّم
پس از آن که غیبت صغرا پیش آمد و نائبان خاص تعیین شدند چرا دوران غیبت صغرا پایان یافت؟

پاسخ پرسش نخست
غیبت صغرا مقدمه و زمینه سازی برای غیبت کبری بود.
چون در ابتدای غیبت بود و اذهان عموم مردم، آشنایی با غیبت نداشتند، اگر چه در آن دوران و چند سال قبل حضرت امامعلی النقی ( علیه السّلام ) و حضرت امام حسن عسکری ( علیه السّلام ) فی الجمله برای آماده کردن اذهان مردم از نظرها غیبت می کردند. با این وجود غیبت کامل اگر دفعتاً و یکباره صورت می گرفت، موجب سر سختی و دشواری بلکه انکار و سبب انحراف افکار جامعه می گردید و قبول قطع ارتباط با امام(ع) چنانچه در غیبت کبرا واقع شد، برای اکثر مردم دشوار و ناراحت کننده بود.

چرا که غائب شدن امام و رهبر جامعه، آن هم زمانی طولانی، امری بسیار غریب و نامأنوس بوده و باور کردن آن برای مردم سخت است، از این جهت پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) تصمیم گرفتند که کم کم مردم را با این موضوع و پدیده آشنا سازند و افکار را برای پذیرش آن آماده نمایند.

از این رو گاه و بی گاه از غیبتش خبر داده و گرفتاری های مردم آن زمان، انکار و سرزنش منکرین و ثواب صبر و انتظار فرج را گوشزد می نمودند.

Hmannd وین قبلا گرم مقابل خالص (ص) تو مای Vermod: «به ما است مهدی، که باید در غیاب او صبر و بر اساس اطاعت در ظاهر خود و است که سوم … من باید به صحبت به یکی دیگر از» Hamana Cunnindh BL انجام آنچه که مردم از خانه، لیمن مهدی AST تو AST وظیفه انتظار می رود و یا DER اعضای بدن زمان ناپدید شده و یا و اطاعت مای CHAUDES DER زمان Zaorh و یا سومن Farzand BL Ffersndan از AST »هی وین قبلا گرم گاز Amaralamaemien (ع) تو مای Vermod:« بهترین صبر عبادت و انتظار فرج » «Balatrin و Ba Fazilet ببینید Ebadt ولز (DER زمان ناپدید شد) صبر و انتظار فرج AST.»

آماده سازی با عمل
گاهی هم ائمه (سلام الله علیهم اجمعین) با رفتارشان عملاً شرایط غیبت را فراهم می کردند.

مسعودی می نویسد: امام هادی ( علیه السّلام ) با مردم کم معاشرت می کرد. جز با خواص اصحاب، با کسی تماس نمی گرفت. وقتی امام حسن عسکری ( علیه السّلام ) برجایش نشست در اکثر اوقات از پشت پرده با مردم صحبت می کرد تا شیعیان برای پذیرش غیبت امام دوازدهم مهیا و آماده شوند.

اگر پس از شهادت امام حسن عسکری ( علیه السّلام ) غیبت صغرا صورت نمی گرفت و غیبت کامل صورت می گرفت، شاید وجود مقدس امام زمان (ع) مورد غفلت واقع می شد و کم کم فراموش می گشت، از این جهت ابتدا غیبت صغرا شروع شد تا شیعیان در آن ایام بتوانند با امام خود به وسیله نواب خاص اش تماس گرفته، علائم و کراماتی مشاهده نمایند تا ایمانشان کامل گردد.

از این رو به مدت ۶۹ سال یعنی از سال ۲۶۰هجری قمری تا سال ۳۲۹هجری قمری (سال درگذشت آخرین نائب خاص امام زمان (ع)) غیبت صغرا شکل گرفت و در این غیبت مردم به واسطه نواب خاص می توانستند مشکلات و مسائل خویش را به عرض امام(ع) برسانند و توسط آنان پاسخ دریافت دارند و حتّی گاه به دیدار امام(ع) نائل شوند . از این رو می توان گفت در این مدت امام ( علیه السّلام ) هم غائب بود هم غائب نبود.

پاسخ پرسش دوم
امّا علّت این مسئله که چرا غیبت صغرا امتداد نیافت این بود که برنامه اصلی کار آن حضرت غیبت صغرا نبود بلکه غیبت صغرا مقدمه ای بود برای هدف اصلی که غیبت کبرا نام داشت و این غیبت صغرا تنها برای یک زمینه سازی بود وقتی که بنا شد نائب خاص دارای حکم نافذ و صاحب قدرت ظاهری نباشد و نتواند رسماً در کارها مداخله کند بلکه قدرت های ظاهری به واسطه تمرکز توجهات در او با او معارضه و مزاحمت داشته باشند، شیادان و جاه طلبان هم ادعای نیابت خاصه می نمایند و اسباب تفرقه و گمراهی را فراهم می سازند. چنانچه در همان مدت کوتاه غیبت صغرا دیده شد چه دعاوی باطلی آغاز گردید و این خود یک مفسده ای است که دفعش از حفظ مصلحت تعیین نائب خاص اهمیتش اگر بیشتر نباشد کمتر نیست.

بنابراین ادامه روش نیابت خاصه با صرف نظر از مصالحی که فقط در همان آغاز کار و ابتدای امر داشته با این که نواب، مبسوط الید و نافذ الحکم نباشند و تحت سیطره زمامداران وقت مأمور به تقیّه باشند از نظر عقل مصلحت ملزمه ای ندارد بلکه از آن مفاسدی ظاهر می گردد.

نـظـرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.